Anket: Yöneticilerin yarısından fazlası yapay zekâ sonrası çalışan performansını değerlendirmekte zorlanıyor

Şirketler çalışanlarının verimliliğini artırmak için yapay zekâ araçları dağıtıyor, ancak bu araçlar yöneticiler için yeni sorunlar doğuruyor. İş yönetimi şirketi Monday.com'un siparişiyle Nielsen'in 7 ülkede 1.700 yönetici ve üst düzey yöneticiyle yaptığı ankete göre, katılımcıların yarısından fazlası yapay zekâ kullanımına geçtikten sonra çalışanların işini değerlendirmenin zorlaştığını söylüyor.

Bunun başlıca nedeni, çalışanların ürettiği metinlerin yöneticinin gelen kutusuna artık büyük ölçüde cilalanmış halde ulaşması. Yönetici, ortaya çıkan işin ne kadarının çalışana, ne kadarının yapay zekâya ait olduğunu kolayca ayırt edemiyor. Ankete katılan yöneticilerin yaklaşık yarısı, ekiplerinin çıktısını gözden geçirmek ve yönlendirmek için eskisinden daha fazla zaman harcadığını belirtiyor.

Yöneticiler yapay zekâya hevesli ama süreçler geride kalıyor

Bu tabloya rağmen yöneticiler yapay zekâdan memnun. Katılımcıların yüzde 94'ü işlerini yapay zekâyla iyileştirmek için heyecanlı olduğunu söylüyor; çoğu da teknolojiyi en çok değer üretecekleri alanlarda kullanmayı bildiklerine inanıyor. Monday.com'un pazar araştırması ve müşteri içgörüleri birimi başkanı Michal Miller Levi, bu hevesi 2000'lerin başındaki internet dönemine benzetiyor ve insanların yapay zekâda da benzer bir "büyü" gördüğünü söylüyor.

Levi'ye göre sorunun kaynağı, yapay zekânın şirketlerin uyum sağlayabildiğinden hızlı gelişmesi. TechCrunch'a konuşan Levi, teknolojinin yöneticiler için bireysel olarak çok iyi çalıştığını, ancak yöneticilerin aynı zamanda organizasyonu yönetme görevi olduğunu belirterek, "Sıkıntıları, yapay zekânın organizasyonel süreçlerden hızlı ilerlemesinden kaynaklanıyor" dedi.

Çalışanlar artık nasıl değerlendiriliyor?

Yöneticiler ekiplerini yargılama biçimini de değiştiriyor. Katılımcıların yüzde 78'i yapay zekâya geçişin ardından değerlendirme ölçütlerini güncellediğini söylüyor. Artık çalışanın istem (prompt) yazma becerisine, hangi işleri yapay zekâya devredeceğine ve yeni çalışma yöntemlerini deneme isteğine daha fazla ağırlık veriliyor.

Ancak yönetici, işin ne kadarının yapay zekâyla üretildiğini ayırt edemezken çalışanların ne kadar adil değerlendirilebileceği sorusu da gündemde. Ankete göre yöneticilerin yüzde 46'sı kararlarını desteklemek için yapay zekâdan yararlanıyor, yüzde 39'u ise performans değerlendirmelerinin taslağını yapay zekâya yazdırıyor.

Bu yöntem, değerlendirme sürecine alışılandan daha fazla önyargı taşıma riski barındırıyor. Büyük dil modelleri özünde tahmin makinesi olarak çalışıyor ve eğitim verilerindeki insan kalıplarını tekrarlama eğilimi gösteriyor. Lüksemburg Sosyo-Ekonomik Araştırma Enstitüsü'nün bu yıl yayımladığı bir araştırma, "net objektif standartların yokluğunda ve bireyler bağımsız olarak değerlendirildiğinde" büyük dil modellerinin performansı insanlara benzer biçimde puanladığını ortaya koydu. 2025'in başındaki bir araştırma da yapay zekâ modellerinin siyah erkek adaylara karşı önyargılı olabildiğini ve farklı sosyal gruplar arasında yön ve büyüklük açısından değişen belirgin önyargılar sergilediğini buldu. Levi, performans değerlendirmesinde yapay zekâ kullanımının dışarıdan önyargı getirip getiremeyeceği sorusuna, şirketlerin bu sorunları nasıl ele alacağını henüz çözemediği yanıtını verdi.

Ajanların denetimi yeni bir iş yükü mü?

Yapay zekâ yöneticinin gününün akışını da değiştiriyor. Hangi işlerin yapay zekâ ajanlarına devredileceğine karar verecek, üretileni kontrol edecek ve bir sorun çıktığında devreye girecek birinin olması gerekiyor. Rapor, bu denetimin yeni bir "görünmez emek" katmanı oluşturabileceğine işaret ediyor.

Yazılım tarafı da yönetilmesi güçleşiyor. Yöneticilerin yüzde 57'si kurumlarında artık eskisinden daha fazla aracın dolaşımda olduğunu, yaklaşık yüzde 51'i yapay zekâya geçişle araçlarının daha bağımlı ve kümelenmiş hale geldiğini söylüyor. Katılımcıların yalnızca yüzde 29'u yapay zekâ altyapısını tamamen optimize ve merkezileşmiş olarak tanımlıyor. Levi, işletmelerin yapay zekânın yazılım yığınlarını küçülteceğini umduğunu, ancak daha fazla uygulama, entegrasyon ve onaylı sistemler dışındaki "gölge yapay zekâ" kullanımıyla karşılaştıklarını anlatıyor. Levi'ye göre yöneticilerin yarısından fazlası geçen yıla kıyasla daha fazla araç kullanıyor ve bu artış durmuyor.

Neden önemli?

Kendi başına hareket edebilen yapay zekâ ajanları yaygınlaştıkça bu kontrol ihtiyacı daha da acil hale geliyor. Ankete katılanların yüzde 58'i önümüzdeki yıl insan çalışanlardan daha fazla yapay zekâ ajanını denetlemeyi bekliyor, yüzde 46'sı bu ajanların eylemleri üzerindeki kontrolü kaybetmekten endişe ediyor. Katılımcıların yüzde 35'i ise yapay zekânın verdiği kararlardan sorumlu tutulmaktan korkuyor; büyük dil modelleri hâlâ büyük ölçüde öngörülemez davranıyor. Levi, yöneticilerin ajanlarının tamamen otonom olmasını istemediğini, kritik görev ve kararlarda yapay zekânın bir insanı sürece dahil etmesini ve danışmasını beklediğini söylüyor.

Raporun bulguları, yapay zekâ benimsemesinin verimlilik fırsatı olduğu kadar giderek bir yönetişim sorununa dönüştüğünü gösteriyor. Uygun süreç ve altyapı olmadan yöneticiler işleri yürütmek için çabalıyor. Levi'nin aktardığına göre yöneticiler 2025'i araçları birleştirme ve yazılım sayısını azaltma beklentisiyle tamamladı, ancak kullandıkları araç sayısı arttı.