Bakıcılar için uygulamalara yapay zekâ desteği geldi, ama yeterli mi?

Bakım veren ailelerin günlük yükünü hafifletmeyi amaçlayan uygulamalar, yapay zekâ asistanlarını devreye almaya başladı. Ancak Wired dergisinin haberine göre uzmanlar, bu araçların tıbbi cihaz sayılmadığına ve sağlık verilerinin federal gizlilik kurallarıyla korunmadığına dikkat çekiyor.

AARP'nin verilerine göre 2025'te yaklaşık 63 milyon Amerikalı, tıbbi bir durumu veya engeli olan yetişkin ya da çocuklara bakım veriyor. Bu kişiler haftada ortalama 27 saate kadar bakım sağlıyor. Bakıcı uygulamaları yapay zekâ ile bu yükü hafifletmeyi hedefliyor.

Bakıcı uygulamaları neler sunuyor?

2013'te kurulan Medisafe, ilaç takibi yapıyor ve doz atlanması durumunda kullanıcıyı uyarıyor. Uygulama ayrıca randevuları, semptomları ve sağlık kontaklarını kayıt altına alıyor; birden fazla ilacın birlikte kullanımının güvenli olup olmadığını gösteren bir etkileşim kontrolü de sunuyor.

2015'te kurulan Caring Village ise randevu takvimi, yapılacaklar listesi ve sağlık günlüğü özellikleri barındırıyor. Kullanıcılar uygulama üzerinden görev atayabiliyor ve bakım planı oluşturabiliyor. Uygulamanın Julia adlı yapay zekâ asistanı, bakım sürecine dair soruları yanıtlıyor.

Mejo, 2022'de iki oğlunun bakım deneyiminden yola çıkan Bret Koncak tarafından kuruldu. Kişinin tıbbi geçmişi tek sayfalık bir özete dönüştürülüyor ve bu özet bakıcılarla, doktorlarla ve terapistlerle paylaşılabiliyor. Uygulamanın premium sürümü aylık 6 dolar veya yıllık 60 dolara günlük tutma imkânı veriyor. Koncak, şu an verilerin elle girildiğini ancak ekibinin doktor randevularında sorulacak uygun soruları belirlemek için yapay zekâyı devreye alma yollarını araştırdığını söylüyor.

Yapay zekâ destekli sağlık asistanı Ari ne yapıyor?

Citizen Health, 2024'te kuruldu. Şirket, altı ay önce Ari adını verdiği yapay zekâ "sağlık takım arkadaşını" beta olarak başlattı. Ari, bakıcıların ve hastaların sevdiklerinin bakımını ve semptomlarını metin üzerinden takip etmesini sağlıyor. Asistan ayrıca tıbbi kayıtlara, hasta portallarına ve Google Takvim etkinliklerine erişebiliyor; randevu tarihlerini ve ameliyatları görebiliyor.

Şirkete göre Ari, bakıcıların ilaçlarını günün hangi saatlerinde aldığı gibi örüntüleri fark ediyor ve bunun semptomları nasıl etkileyebileceğini değerlendiriyor. Geçmiş tıbbi bilgileri özetleyerek randevulara hazırlık yapılmasına yardımcı oluyor ve sigorta ile devlet yardımlarında yol gösteriyor. Ari şu an yalnızca nadir hastalığı olan kişilere açık; hedef ise tüm bakıcılara ve hastalara ulaşmak.

Uzmanlar hangi risklere dikkat çekiyor?

Harvard Hukuk Fakültesi'nde biyoetik ve sağlık hukuku araştırmacısı olan I. Glenn Cohen, yapay zekânın sağlık alanındaki kullanımına genel olarak olumlu bakıyor. Cohen'e göre bu araçlar birçok hastayı doktora gitmeden önce soracakları soruları hazırlaması için güçlendirebilir.

Ancak Cohen, kullanıcıların riskleri bilerek hareket etmesi gerektiğini vurguluyor; özellikle ürün ücretsiz ya da ucuzsa. Bu araçların çoğunun tıbbi cihaz olmadığını belirten Cohen, bu nedenle FDA tarafından incelenmediklerini ve güvenliklerinin şirketlerin beyanına bağlı kaldığını söylüyor.

Cohen ayrıca hastaların ve bakıcıların bu araçlara girdiği sağlık bilgilerinin federal HIPAA kurallarıyla korunmadığını aktarıyor, çünkü veriler genellikle kapsam dahilindeki bir sağlık kuruluşundan değil, kişinin kendisinden geliyor. Gizliliğe önem verenler için çoğu durumda yalnızca şirketlerin sözleşmeyle verdiği taahhütlere güvenilebileceğini, bu sözleşmelerin de şirketleri çoğu durumda sorumluluktan muaf tutan ifadeler içerdiğini belirtiyor.

Uygulamalar bakıcı krizini çözebilir mi?

Caregiving Years Training Academy'nin kurucusu Denise M. Brown, uygulamaların bakım planları, programlar ve görevler gibi verilerin elle girilmesini gerektirdiğini, bunun da zaten yüklü olan bakıcılar için ciddi bir iş demek olduğunu söylüyor. Brown'a göre doktorlar, evde bakım hemşireleri, terapistler veya hastaneden taburcu planlamacıları uygulamaya girip güncelleme yapmıyor; bu yük de bakıcıya kalıyor.

Ulusal Yaşlanma Konseyi'nde doğrudan bakım iş gücü geliştirme direktörü olan Nicole Howell, teknolojinin daha geniş ve kesintisiz bir bakım entegrasyonunun kapısını açabileceğini söylüyor. Ancak Howell, bakıcı krizinin nihai çözümünün tek bir ailenin ya da tek bir bakıcının altından kalkabileceği bir iş olmadığını vurguluyor. Ona göre çözüm; hükümetin, özel sektörün ve ailelerin birlikte hareket etmesini gerektiriyor.

Bu arada Brett Rowell, serebral palsili oğlu Briggs'in bakımını eşiyle daha kolay devretmek için Briggzy adlı uygulamayı geliştiriyor. Şu an test aşamasında olan uygulamanın 2027'de daha geniş bir kitleye açılması hedefleniyor.