FAA, ABD'nin ilk dijital hava trafik kulelerini Florida ve Alaska'da açtı

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), ülkedeki ilk dijital hava trafik kontrol kulelerinin resmen hizmete girdiğini duyurdu. Yeni sistem ilk olarak Florida'daki Bartow executive (KBOW) ve Alaska'daki Kenai municipal (PAEN) havalimanlarında devreye alındı.

FAA'nın açıklamasına göre dijital kuleler, gelişmiş kamera sistemleri ve dijital ekranlar üzerinden kontrolörlere pistler, taksi yolları ve çevredeki hava sahası dahil olmak üzere havalimanı faaliyetlerinin kesintisiz 360 derecelik görüntüsünü sunuyor. Sırada beş bölgesel havalimanı daha var.

Dijital kuleler ne işe yarıyor?

FAA, teknolojinin insan kontrolörlerin yerini almak için tasarlanmadığını belirtiyor. Sistemlerin amacı, kontrolörlere daha geniş görüş açısı ve mevcut görevlerini yerine getirirken kullanacakları ek bilgiler sağlamak.

FAA yöneticisi Bryan Bedford, yaptığı açıklamada şunları söyledi: "Hava trafik kontrolörlerimiz uçakları güvenle ayrı tutma gibi kritik görevlerini sürdürüyor; biz de onlara bu işi yapmaları için daha iyi teknoloji veriyoruz." Bedford, dijital kulelerin kontrolörlere havalimanı faaliyetleri üzerinde daha geniş görüş ve kritik kararlar için daha fazla bilgi sağladığını ekledi.

Modernizasyon bütçesi ve siyasi takvim

Bedford'un önümüzdeki hafta Temsilciler Meclisi Ulaştırma ve Altyapı Komitesi'ne çıkması bekleniyor. Komitede, yönetimin sürmekte olan 12,5 milyar dolarlık modernizasyon girişiminin ilerleyişi ve karşılaştığı zorluklara dair soruları yanıtlaması öngörülüyor.

Bu girişim, havacılık sisteminde hâlâ kullanılan onlarca yıllık ekipmanın değiştirilmesini hedefliyor. Söz konusu ekipman arasında bakır telekomünikasyon hatları, disketler ve uçakları takip etmek için kullanılan kâğıt şeritler yer alıyor. Kongre, Haziran 2025'te hava trafik kontrol reformlarını desteklemek üzere beş yıla yayılan 12,5 milyar dolar onaylamıştı. Trump yönetimi ise ek iyileştirmeleri finanse etmek için yasama organından 30 milyar dolar daha talep ediyor.

Yapay zekâya yönelik endişeler

Hava trafik kontrolünde kullanılan teknolojilere ilişkin soru işaretleri, yapay zekâya duyulan genel tedirginlikle birlikte artıyor. FAA, eylülde Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories (Smart) adlı yeni bir yapay zekâ yazılımı aracını devreye almıştı.

ABD'de hava trafik kontrolörü açığı ve geçen yılki hükümet kapanmasının ardından yaşananlar, Trump'ın eleştirilmesine yol açmıştı. Kontrol kulelerindeki personel düzeyi ve hava trafik güvenliği sistemlerinin birçok bileşeni, 2025 yılında Washington DC yakınlarında bir yolcu uçağı ile askeri helikopterin havada çarpışması ve 67 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından özellikle yakından izleniyor. Olay, ABD'de 20 yılı aşkın süredir yaşanan en ölümcül kaza olarak kayıtlara geçmiş, yetkililer daha sonra kazayı "yüzde 100 önlenebilir" olarak nitelendirmişti.

Türkiye ve sektör açısından neden önemli?

Dijital kule uygulaması, havalimanlarında fiziksel kule binası ve camlı gözetleme odası yerine kamera ve ekran tabanlı bir altyapıya geçişin ilk örneklerini oluşturuyor. Bu tür sistemler özellikle trafik hacmi görece düşük bölgesel havalimanlarında maliyet ve görüş açısı avantajı sağlamak üzere tartışılıyor. Türkiye'de benzer bir sistemin kullanıma açılıp açılmayacağına dair kaynakta bir bilgi yer almıyor.