Güneydoğu Asya'da veri merkezi yatırımları enerji ve su kısıtlarıyla yavaşladı

Tayland, veri merkezi projelerine yönelik onay sürecini Eylül 2026'da askıya aldı. Ülke, 49 projenin inşaatını durdurdu ve 117 proje için onay kararını erteledi. Kararın gerekçesinde, düzenleme ve denetim için yeterli ayrıntının bulunmamasına dair artan endişe gösterildi.

Tayland yalnız değil. Endonezya'nın en kalabalık eyaleti Batı Cava'nın valisi, izin eksikliği ve tamamlanmamış çevresel değerlendirme süreci nedeniyle bir veri merkezinin inşaatını durdurdu.

Güneydoğu Asya, yapay zekâ kullanımının artmasıyla veri merkezi talebinin yükseldiği bir dönemde bölgesel bir büyüme merkezine dönüşmüştü. Gayrimenkul danışmanlığı şirketi Cushman and Wakefield'ın 2026 raporuna göre bölge, Asya Pasifik'te inşaat halindeki veri merkezi kapasitesinin yaklaşık yüzde 50'sini elinde tutuyor. Malezya ve Tayland bu kapasitenin büyük bölümünü oluşturuyor.

Veri merkezi yatırımları neden yavaşladı?

Enerji danışmanlığı şirketi Wood Mackenzie'nin tahminine göre Malezya'nın Johor eyaletindeki veri merkezleri, eyaletin toplam elektrik tüketiminin bugün yüzde 24'ünü karşılıyor. Bu oranın 2035'te yüzde 40'a çıkması bekleniyor. Wood Mackenzie araştırma analisti Alvin Tan, Johor'daki hızlı büyümenin "yerel şebeke bağlantı darboğazları" yaratabileceğini ve yeni elektrik arz kapasitesiyle iletim ağı yatırımlarına ihtiyacı artırabileceğini belirtti.

Tayland Enerji Bakanı Akanat Promphan, veri merkezlerinin büyük miktarda ve ithal gaza dayalı pahalı elektrik gerektirdiğini söyledi. Promphan, bu talebi yansıtacak daha yüksek tarifeli yeni bir elektrik kullanıcı kategorisi oluşturulması çağrısında bulundu.

Su tüketimi neden tartışma konusu?

Bölgedeki yetkililer için veri merkezlerinin yüksek su tüketimi de başlıca endişe kaynağı. Kuraklığa yatkın Johor'da faaliyetteki veri merkezlerinin günde yaklaşık 675 milyon metreküp suya ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor.

Araştırma şirketi Tenggara Strategics'in raporuna göre Endonezya'da pek çok veri merkezi suyla soğutuluyor ve sıcak, nemli ovalarda konumlanıyor. Bu da tesislerin daha elverişli sıcaklıklardaki tesislere kıyasla daha fazla su harcamasına yol açıyor.

Tayland'da Doğu Ekonomik Koridoru'ndaki projeler, bölge sakinlerinin zaten azalmış su rezervuarlarına ilişkin endişelerini artırdı. Araştırma ve savunuculuk grubu EEC Watch'ın araştırma direktörü Somnuck Jongmeewasin, Chonburi'deki Khlong Luang Barajı'nın başlıca çatışma noktası olduğunu söyledi. Jongmeewasin, baraj sığ ve baskı altında olmasına rağmen yetkililerin suyu sanayi bölgelerine taşıdığını belirtti.

Yerel tepkiler ve şirketlerin önlemleri

Johor'da Şubat ayında veri merkezi inşaatına karşı ilk halk protestosu düzenlendi. Göstericiler, Çinli ZData Technologies'in bir yerleşim yerine yakın projesinde inşaatın yol açtığı toz kirliliğine ve su arzına olası etkisine dikkat çekti.

Singapur'daki Lee Kuan Yew Kamu Politikası Okulu'ndan yardımcı doçent Jie-Sheng Tan-Soo, veri merkezlerinin büyük yatırım ve inşaat faaliyeti yaratabileceğini, ancak benzer düzeyde arazi, elektrik ve su kullanan diğer sektörlere göre genellikle daha az uzun vadeli istihdam sağladığını söyledi. Tan-Soo, toplulukların çevresel ve altyapı maliyetlerini üstlenirken faydalardan adil pay alıp almadıklarını sormasının makul olduğunu ekledi.

Malezya'nın önde gelen veri merkezi işletmecilerinden Bridge Datacentres, gelecek yıl devreye girmesi beklenen tesisi için Johor'da bir su geri kazanım tesisi ve boru hattı kurdu. Asya Pasifik'in en büyük veri merkezi platformlarından AirTrunk ise Nisan ayında atık su arıtma işletmecisi Johor Special Water ile kullanılmayan atık suyu veri merkezlerinin ihtiyaçları için geri dönüştürmek üzere ortaklık kurduğunu duyurdu.

Microsoft, veri merkezlerini beslemek için Güneydoğu Asya'daki temiz enerji projelerine baktığını açıkladı. Ancak şirketin yayımladığı ve bir veri merkezinin enerji verimliliğini ölçen PUE (Power Usage Effectiveness) verileri, Asya Pasifik tesislerinin dünya genelinde en az verimli tesisler olduğunu gösteriyor.

Türkiye ve bölge için neden önemli?

Kaynak yetersizliği ülkeleri yeni veri merkezi onaylarında daha temkinli davranmaya zorluyor. Singapur'un 2019-2022 arasındaki moratoryumu sona erdikten sonra yeni onaylar enerji verimliliği ve karbon emisyonu gibi koşullara bağlandı. Malezya, enerji ve su güvenliğini gözeterek projeleri inceleyecek bir veri merkezi görev gücü kurdu. Johor, günde 50 milyon litreye kadar su tüketen Tier 1 ve Tier 2 veri merkezlerine artık onay vermeyeceğini duyurdu; bu miktar 25 milyon kişinin günlük içme suyu ihtiyacına eşdeğer.

Tayland da enerji ve su kullanımını, elektrik garanti şartlarını ve veri merkezi işletmecileri için daha yüksek tarifeleri dikkate alan bir onay çerçevesi açıkladı. Tan-Soo, veri merkezlerinin tükettikleri kaynakların tam sosyal fırsat maliyetini üstlenmesini sağlayacak bütünleşik politika çerçeveleri önerdi. Tan-Soo, "Güneydoğu Asya giderek daha fazla farkında ama yalnızca kısmen hazırlıklı" dedi.