Google, Finlandiya'da 250 bin ağacı izinsiz kestiği için çalışmaları durduruldu

Google, Finlandiya'nın kuzeyindeki Muhos kasabası yakınlarında bulunan 330 hektarlık ormanlık alanda yaklaşık 250 bin ağacı, gerekli çevresel etki değerlendirmesini tamamlamadan kesti. Finlandiya Lisans ve Denetim Kurumu (LVV), şirkete Muhos ve yaklaşık 100 kilometre güneydoğudaki Otanmäki köyündeki iki sahada çalışmaları geçici olarak durdurma emri verdi.

Bölgede toprağın üst tabakası dahil tüm ağaçların kaldırılmasının ardından geriye makine izleri, su birikintileri ve toprak yığınları kaldı. Bölge sakinleri, sahada akan kahverengi suyun Oulujoki Nehri'ni besleyen bir dereye karıştığını söylüyor.

Google Finlandiya veri merkezi projesi nedir?

Muhos ve Otanmäki, Google'ın 13 milyar euroluk yapay zekâ altyapısı projesinin parçası. Şirketin Finlandiya'daki bu yatırımı, ülkenin bugüne kadarki en büyük veri merkezi projesi olarak tanımlanıyor. Finlandiya'da toplam 145 yeni veri merkezi farklı planlama aşamalarında bulunuyor; ülke, jeopolitik ve jeolojik istikrarının yanı sıra soğuk iklimi sayesinde enerji maliyetlerinden tasarruf sağladığı için teknoloji şirketlerinin ilgisini çekiyor.

Proje daha önce ABD Başkanı Donald Trump'ın da eleştirisine konu olmuş; Trump veri merkezlerinin ABD'de inşa edilmesi gerektiğini söyleyerek şirketten planları yeniden değerlendirmesini istemişti.

Şirket ve yetkililer ne açıkladı?

Google'ın Finlandiya ülke yöneticisi Antti Järvinen, orman kesimleri için özür diledi ancak şirketin "o dönemde mevzuata ilişkin en iyi anlayışımıza göre" hareket ettiğini savundu.

Google sözcüsü, 6 Ekim'de LVV'nin yazılarını aldıktan sonra Muhos ve Kajaani'deki (Otanmäki sahasının bulunduğu bölge) hazırlık çalışmalarını durdurduklarını ve kuruma resmi yanıt verdiklerini bildirdi. Şirket, Muhos sahasında su kalitesini korumaya çalıştığını ve 130 hektarlık alanda ağaç dikmeyi planladığını açıkladı. Doğa korumacılar, bu rakamın verilen zararın yanında gerçek bir etki yaratmak için çok düşük olduğunu belirtiyor.

Finlandiya Çevre Bakanlığı genel müdürü Veli-Matti Uski, hükümetin veri merkezi sektörünün gelişimini ve mevzuatın uygulanmasını izlediğini, gerekli görülmesi halinde yasa değişikliği önerisine hazır olduklarını söyledi.

Tepkiler ve seçim gündemi

Finlandiya Doğa Koruma Derneği'nden (SLL) ekolog Mari Annala, Otanmäki'de de yaklaşık 150 bin ağacın kesildiğini tahmin ediyor. Annala, kesimin yasa dışı olması nedeniyle iki sahadaki ağaçların kereste işleme tesislerine satılamayacağını belirtiyor.

SLL yönetim kurulu başkanı Hanna Halmeenpää, Google'ın yasa dışı uygulamasını öğrendiğinde inanamadığını söyledi: "Finlandiya'da hiçbir şirketin böyle bir şey yaptığını duymamıştım." Halmeenpää, sistemin büyük ölçüde güvene dayandığını ve Google'ın bu güveni kötüye kullandığını savundu. Doğa korumacılar, olayı "saf kibir" olarak nitelendiriyor.

Veri merkezlerinin daha sıkı düzenlenmesi ve yerel topluluklara çevresel zarar için ödeme yapılması talebiyle başlatılan imza kampanyasına 93 binden fazla kişi katıldı. Başbakan Petteri Orpo, Muhos'ta yaşananları "soğuk duş" olarak değerlendirdi. Veri merkezi tartışmasının, Nisan'da sandık başına gidecek Finlandiya'da seçimin kilit konularından biri olması bekleniyor.

Neden önemli?

Helsinki Üniversitesi'nde bilgisayar bilimi bölümünün başkanı Jussi Kangasharju, veri merkezlerinin sınırlı sayıda iş imkânı yarattığını ancak ülke düzeyinde faydasının çok az olduğunu söyledi. Kangasharju'ya göre bu tesisler uluslararası müşterilere hizmet eden uluslararası şirketlere ait ve Finlandiya'ya çok az kurumlar vergisi ödeniyor.

Tartışma, yapay zekâ yatırımlarını çekmek isteyen ülkelerin çevre mevzuatı ile ekonomik teşvikler arasında nasıl bir denge kurması gerektiğini gündeme getiriyor. Bazı kesimler, karar yetkisinin büyük ölçüde yerel yönetimlere bırakılması yerine veri merkezi projelerini koordine edecek merkezi bir yapı kurulmasını istiyor.

Google'ın LVV'nin taleplerine tam olarak uyacağını bildirmesinin ardından, şirketin çalışmalara ne zaman yeniden başlayacağı ve 13 milyar euroluk projenin takviminin nasıl etkileneceği henüz açıklanmadı.