İngiltere'nin 400 milyar sterlinlik yapay zekâ rakamı Google'ın finanse ettiği rapora dayanıyormuş

İngiltere hükümetinin yaklaşık iki yıldır kamuoyuna açıkladığı, yapay zekânın ekonomiye 400 milyar sterlin (yaklaşık 538 milyar dolar) katkı sağlayacağı yönündeki tahminin, Google'ın sipariş ettiği bir rapora dayandığı ortaya çıktı. Yapay zekâ bakanı Kanishka Narayan, geçen hafta parlamentoya verdiği yanıtta rakamın hükümetin kendi projeksiyonlarından belirgin biçimde yüksek olduğunu kabul etti.

Narayan'ın açıklamasına göre hükümetin güncel değerlendirmesi, yapay zekâ benimsemesi ve veri yatırımlarının 2030'a kadar İngiltere ekonomisine 55 milyar ile 140 milyar sterlin arasında katkı yapacağını öngörüyor. Bakanın aktardığı merkezi tahmin ise 120 milyar sterlin. Narayan, bu rakamın bile "son derece belirsiz" bir tahmin olduğunu söyledi.

400 milyar sterlinlik rakam nereden geldi?

Narayan, parlamentoya verdiği yanıtta 400 milyar sterlinlik rakamın "Google tarafından sipariş edilen ve Public First tarafından hazırlanan, kamuya açık 2023 tarihli bir rapordan alındığını" belirtti. Public First adlı İngiliz danışmanlık şirketi bugün PF Global adıyla faaliyet gösteriyor.

WIRED'ın rakamlar arasındaki farka ilişkin sorularını yanıtlayan PF Global'in ekonomi direktörü Jonathan Dupont, farkın kısmen hükümetin yapay zekâyı yavaş benimsemesinden kaynaklandığını savundu. Dupont, "Yapay zekâ çok hızlı hareket eden bir teknoloji ve daha fazla şey öğrendikçe modellerimizin arkasındaki varsayımları kaçınılmaz olarak güncellememiz gerekiyor" dedi.

Kaynak metne göre Dupont, hükümetin kullandığı sayıların 2023'teki modele kıyasla çok daha yavaş bir benimseme oranını varsaydığını ifade etti. PF Global, yapay zekânın kamu hizmeti iş akışlarına daha fazla entegre edilmesini benimsemeyi hızlandıracak örnekler arasında gösteriyor.

Hükümet rakamı ne kadar süre kullandı?

WIRED'ın haberine göre merkezi hükümet departmanları ve kurumları, iki farklı hükümet döneminde yaklaşık iki yıl boyunca Google'ın finanse ettiği rapordaki 400 milyar sterlinlik rakamı kullandı. Bakanlıkların elinde daha düşük tahmin en azından Kasım 2025'ten bu yana bulunuyordu; ancak çıraklıklardan sorumlu devlet kurumu Skills England, bu tarihten dört ay sonra bile eski rakamı yayımlamayı sürdürdü.

Habere göre Narayan'ın parlamento yanıtı, hükümetin iki rakamı ilk kez yan yana koyduğu ve raporun Google tarafından sipariş edildiğini söylediği kayıtlı kanıt oldu. Yanıt, 400 milyar sterlinlik rakamı geri çekmedi ya da yanlış olduğunu belirtmedi.

Milletvekilleri ve uzmanlar ne diyor?

Avam Kamarası Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Komitesi başkanı İşçi Partisi milletvekili Chi Onwurah, WIRED'a yaptığı açıklamada hükümetin yapay zekânın kamu hizmetlerini iyileştirme potansiyelini tanıtmasının doğru olduğunu söyledi. Onwurah, "Ancak bu raporlar, komitemizin kamu hizmetlerinin dijital dönüşümünün önündeki temel engellerden biri olarak belirlediği abartıyı gözler önüne seriyor" dedi.

Muhafazakâr Parti'den Lord Holmes of Richmond, Ocak 2025'te 400 milyar sterlinlik iddianın kaynağını bakanlara sormuş ancak yanıt alamamıştı. Holmes, "Hükümetin defalarca, ardından da şaşırtıcı olmayan biçimde birçok başka kuruluşun kullandığı rakamın önemli ölçüde ve haklı olarak düzeltilmiş olması talihsizlik" diye konuştu. Holmes, hükümetin bunu çok daha erken ve doğrudan biçimde açıklığa kavuşturmasının daha iyi olacağını ekledi.

Ada Lovelace Institute'dan Sumedha Deshmukh ise güncellenmiş tahminleri memnuniyetle karşıladığını, ancak bunun Google'ın ödeme yaptığı bir araştırmadaki rakamın bakanlar tarafından neredeyse iki yıl boyunca kullanılmasının ardından gelmesinin endişe verici olduğunu belirtti. Deshmukh, kesin görünen yapay zekâ rakamlarının çoğu zaman içinde varsayımlar ve teşvikler barındırdığını, araştırmaların da sıklıkla sektör tarafından finanse edildiğini veya şekillendirildiğini söyledi.

Neden önemli?

Tartışma, hükümetin teknolojiye verdiği desteğin nerede bitip tanıtımın nerede başladığına dair daha geniş bir sorunun parçası. Habere göre eski teknoloji bakanı Peter Kyle da yapay zekânın faydalarını anlatırken 400 milyar sterlinlik rakamı kullanmıştı. Parlamentoda hükümet dışındaki birçok isim ise teknolojinin olası sorunlarına dair sorular yöneltiyor.

PF Global, Google için yürüttüğü çalışmanın sürdüğünü, ancak tüm araştırmaların bağımsız olduğunu ve tüm yargı ve varsayımların kendilerine ait olduğunu açıkladı. Hükümette yapay zekâdan sorumlu departman olan Cabinet Office ile Google'a yorum için başvuruldu; kaynak metnin yayımlandığı sırada bu kurumlardan yanıt gelmiş değildi.

İngiltere'deki tartışmanın Türkiye'ye doğrudan bir yansıması henüz gündemde değil. Ancak haber, kamu politikalarına dayanak yapılan yapay zekâ kaynaklı ekonomik büyüme tahminlerinin hangi varsayımlara ve kimin finanse ettiği araştırmalara dayandığının sorgulanması gerektiğini gösteriyor.