Lancet: Yapay zekânın kötüye kullanımı ve nükleer savaş 2100'e kadar insanlığı yok edebilir

The Lancet tarafından kurulan yeni bir komisyon, 2100 yılına kadar insan sağlığına yönelik 17 büyük tehdit belirledi. Yapay zekânın kötüye kullanımı ve nükleer savaş, insanlığın yok olma riski taşıyan en kritik iki tehdit olarak listenin başında yer alıyor.

Lancet 21. Yüzyıl Küresel Sağlık Tehditleri Komisyonu'nun değerlendirmesine göre, bu tehditlerin her biri birbiriyle etkileşim halinde ve bu nedenle birlikte ele alınması gerekiyor. Uzmanlar, her bir tehdide karşı "gerçekçi bir eylem yolu" bulunduğunu vurguluyor.

Yapay zekâ ve nükleer savaş neden en büyük tehdit?

Raporda, "Yapay zekânın biyolojik silahlar da dahil olmak üzere kötüye kullanımı ve nükleer kıtlığa yol açacak nükleer çatışma, önümüzdeki 75 yıl içinde yok olma riski taşıyor" ifadelerine yer verildi. Bu risklerin gerçekleşme olasılığı düşük olsa da, nükleer bir çatışmanın üst atmosfere yeterli miktarda parçacık salarak güneş ışığını engellemesi ve kıtlığa yol açması ya da yapay zekâ ile üretilen biyolojik silahlar yoluyla insanlığın sonunu getirme potansiyeli bulunuyor.

Raporla birlikte yayımlanan bir Lancet başyazısı da "Gerçekleşmeleri durumunda verecekleri zararın ölçeği, insanlığa bir kıyamet yaşatacaktır" uyarısında bulundu.

Komisyon, tehditleri sıralarken her birinin mevcut eğilimler doğrultusunda kaç sağlıklı yaşam yılını kaybettirebileceğini modelledi. Buna göre 1 milyardan fazla kümülatif DALY'ye (engelliliğe ayarlanmış yaşam yılı) neden olabilecek tehditler "büyük katastrofik tehditler" olarak kabul edildi.

Bu kapsamda hava kirliliği, antimikrobiyal direnç, çocukluk çağı yetersiz beslenmesi, iklim krizi, konvansiyonel çatışmalar, azalan dış yardımlar, yüksek alkol kullanımı, yüksek tansiyon, gelir eşitsizliği, düşük eğitim düzeyi, doğal pandemiler, obezite, kötü ruh sağlığı, sigara kullanımı ve sağlıksız yaşlanma da listede yer aldı.

Hangi bölgeler hangi tehditlerle karşı karşıya?

Rapora göre, yüksek gelirli bölgelerde obezite ve kötü ruh sağlığı gibi bulaşıcı olmayan hastalıklar baskın tehditler oluştururken, düşük gelirli bölgelerde sağlık kaybı düşük eğitim düzeyi gibi sorunlardan kaynaklanıyor.

Komisyon, ABD ve Birleşik Krallık dahil olmak üzere birçok büyük bağışçı ülkenin son bir yılda yardım harcamalarında büyük kesintiler açıkladığını hatırlattı. Uluslararası sağlık yardımlarının olası çöküşü veya ciddi şekilde azalması, 2100'den önce 1,5 milyar DALY'ye neden olabilir; bunun yaklaşık %70'i Sahra Altı Afrika'da görülecek. Bölge aynı zamanda çocuk yetersiz beslenmesinden en çok etkilenen bölge konumunda.

Rapor, küresel ısınmayı 4,4C'ye ulaşmasına izin vermek yerine yaklaşık 1,8C'de sınırlamaya yönelik eylemlerin 1,89 milyar sağlıklı yaşam yılının kaybını önleyebileceğini ortaya koydu. Bu bulgu, her tehdit için en iyi ve en kötü senaryoların modellenmesiyle elde edildi.

Lancet 21. Yüzyıl Küresel Sağlık Tehditleri Komisyonu, 35 uzmandan oluşuyor. Bulgular Pazar günü Almanya'nın Berlin kentinde düzenlenen Dünya Sağlık Zirvesi'nde paylaşılacak. Değerlendirme, yeni veriler ve ortaya çıkan tehlikeler doğrultusunda her yıl güncellenerek 17 tehdit yeniden değerlendirilecek.

Uzmanlar liderlerden ne istiyor?

Komisyon üyesi ve UCL'de bulaşıcı hastalık epidemiyolojisi profesörü İbrahim Abubakar, "Bugün bir politika yapıcıysanız, ister küresel çok taraflı düzeyde ister ulusal düzeyde olun, bunlar karşılaşabileceğiniz potansiyel tehditlerdir ve harekete geçerseniz gerçekten fark yaratabileceğiniz büyüklük budur" dedi.

Komisyon eş başkanı ve Washington Üniversitesi Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü direktörü Prof. Christopher Murray ise "Bugün liderlerin verdiği kararlar, gelecek neslin sağlığını ve refahını şekillendirecek" ifadelerini kullandı. Murray, sürece üç yıl önce başladıklarında çatışma, iklim ve pandemiler olmak üzere üç büyük tehdit olduğunu düşündüklerini, ancak endişe edilmesi gereken çok daha fazla sayıda tehdit bulunduğunu belirtti.

Raporun yazarları, liderleri riskler krize dönüşmeden önce harekete geçmeye çağırdı. Öneriler arasında teknolojik yeniliklere yatırım yapmak ve sağlık sistemlerini güçlendirmek yer alıyor. Murray, hükümetlerin bu daha çeşitli tehdit kümesine karşı öngörü, önleme ve hazırlık görevine kaynak ve personel ayırması gerektiğini sözlerine ekledi.