Yapay zekâ ile ders çalışma planı nasıl hazırlanır?

Ekim ayındasınız, YKS'ye yaklaşık sekiz ay var ve masanızda yarısı çözülmüş üç soru bankası duruyor. Okuldan saat dörtte çıkıyorsunuz, dershane ya da etüt iki gün akşamınızı yiyor, hafta sonu bir deneme giriyorsunuz ama sonuçlar hep aynı yerde takılıyor: Türkçe 28-30 net, matematik 15'lerde. İnternette bulduğunuz hazır programlar ya sizin okul saatinize uymuyor ya da "her gün 12 saat çalış" gibi gerçek hayatta bir hafta dayanılamayacak şeyler öneriyor.

LGS'ye hazırlanan bir çocuğun velisi için de durum farklı değil. Sekizinci sınıftaki çocuğun okul, kurs, ödev ve biraz da çocukluk yaşaması gereken bir haftası var. Yapay zekâ burada sihirli bir koç değil; ama kendi durumunuzu dürüstçe anlatırsanız, saatlerce Excel'le uğraşarak kuracağınız planı dakikalar içinde taslak hâline getirir, deneme sonuçlarınızdaki örüntüleri gösterir ve plan bozulduğunda yeniden kurmanıza yardım eder. Bu rehberde tam olarak bunu yapacağız.

Önce durumunuzu bir "öğrenci profili" hâline getirin

Yapay zekâdan alacağınız planın kalitesi, ona verdiğiniz bilginin kalitesiyle doğrudan ilgili. "Bana YKS programı yap" yazarsanız, internetteki ortalama programın bir benzerini alırsınız. Oysa sizin sorununuz ortalama değil.

Plan istemeden önce şu bilgileri bir not dosyasına yazın:

• Hangi sınav ve alan: TYT ve AYT sayısal, eşit ağırlık, sözel ya da LGS.
• Sınava kalan yaklaşık hafta sayısı.
• Okul, kurs ve etüt saatleri; haftanın hangi günleri dolu.
• Hafta içi ve hafta sonu gerçekçi çalışma süresi (ideal değil, gerçek).
• Son 2-3 denemenin ders bazında doğru, yanlış ve boş sayıları.
• Kendinizi güçlü ve zayıf hissettiğiniz konular.
• Elinizdeki kaynaklar: hangi soru bankaları, hangi video serileri.
• Dikkat ettiğiniz özel durumlar: uyku düzeni, spor, ailedeki sorumluluklar.

Bu profili bir kez hazırladığınızda, her yeni sohbette baştan anlatmak yerine onu yapıştırırsınız. Bu, plana harcayacağınız zamanın yarısını kurtarır.

İlk plan komutu: haftalık iskelet

Profili hazırladıktan sonra ilk iş, ayrıntıya boğulmadan haftanın iskeletini kurmak. Aşağıdaki komut somut bir örnek; kendi bilgilerinizle değiştirin.

Sen deneyimli bir YKS rehber öğretmenisin. 12. sınıf sayısal öğrencisiyim, sınava yaklaşık 34 hafta var.

Durumum:
- Okul hafta içi 08.30-15.40. Salı ve perşembe 17.00-20.00 dershane var.
- Hafta içi okul dışında gerçekçi olarak günde 3 saat, cumartesi 6 saat, pazar 5 saat çalışabilirim. Pazar sabahları deneme giriyorum.
- Son üç TYT denemem: Türkçe ortalama 29 net, Matematik 16 net, Fen 9 net, Sosyal 11 net.
- AYT Matematikte türev ve integrale hiç başlamadım. Fizikte elektrik ve manyetizma zayıf.
- Gece 23.30'dan sonra verimim düşüyor, en verimli saatim 18.00-21.00 arası.

Benden şunu istiyorum: Önümüzdeki 4 hafta için haftalık bir iskelet hazırla. Her gün için hangi derse kaç dakika ayrılacağını, hangi blokların yeni konu, hangilerinin tekrar ve soru çözümü olduğunu göster. Blokları 50 dakika çalışma, 10 dakika mola olarak kur. Haftada en az yarım gün boşluk bırak. Çıktıyı gün gün liste biçiminde ver, sonunda planın mantığını 5 maddede açıkla.

Bu komutta dikkat edilecek şey, "gerçekçi" kelimesinin bilinçli kullanılması ve boşluk istenmesi. Boşluksuz planlar ilk aksilikte çöker; yarım günlük tampon, kaçırdığınız blokları telafi etmeniz için yer açar.

Aralıklı tekrarı plana gömmek

Bir konuyu bir kez çalışıp geçmek, birkaç hafta sonra o konunun büyük kısmını unutmak demek. Aralıklı tekrar fikri basit: öğrendiğiniz şeyi giderek açılan aralıklarla yeniden açarsınız. Yaygın bir düzen, konuyu çalıştığınız günden sonra 1., 3., 7. ve 21. gün kısa tekrarlar yapmaktır. Bu sayılar kesin kural değil; önemli olan aralıkların giderek uzaması.

Yapay zekâ bu takvimi elle hesaplamaktan sizi kurtarır:

Aşağıdaki konuları belirtilen tarihlerde ilk kez çalışacağım. Her biri için aralıklı tekrar takvimi çıkar: ilk çalışmadan 1, 3, 7 ve 21 gün sonra tekrar. Her tekrar 20-25 dakika sürsün ve ilk tekrarda konu özeti, sonrakilerde karışık soru çözümü olsun.

- 7 Ekim: Fonksiyonlarda bileşke ve ters fonksiyon
- 8 Ekim: Paragrafta ana düşünce ve yardımcı düşünce
- 9 Ekim: Kuvvet ve hareket, Newton'un hareket yasaları
- 11 Ekim: Hücre bölünmeleri, mitoz

Çıktıyı tarih sırasına göre ver: her tarihin altında o gün yapılacak tüm tekrarları listele. Aynı güne üçten fazla tekrar düşerse birini bir gün ileri kaydır ve bunu belirt.

Burada son cümle önemli. Takvim büyüdükçe bazı günlere yığılma olur; yapay zekâya bu yığılmayı kendisinin çözmesini söylemek, planı uygulanabilir tutar.

Deneme analizi: netten öte bakmak

Çoğu öğrenci denemeden sonra yalnızca toplam nete bakar. Oysa asıl bilgi yanlışların nedeninde saklı. Aynı 10 yanlış, konu bilmemekten mi, dikkatsizlikten mi, süre yetmemesinden mi kaynaklanıyor? Her birinin çaresi farklı.

Deneme sonrası her yanlışı ve boşu küçük bir tabloya ya da listeye not edin: ders, konu, soru numarası ve neden. Nedeni dört kategoriyle sınırlayın: bilmiyordum, biliyordum ama işlem hatası, soruyu yanlış okudum, süre yetmedi. Sonra şu komutu kullanın:

Pazar günü bir TYT denemesi girdim. Yanlış ve boşlarım aşağıda. Her satır: ders / konu / neden.

Matematik / Problemler - yaş problemi / süre yetmedi
Matematik / Problemler - yüzde kâr zarar / bilmiyordum
Matematik / Fonksiyonlar / işlem hatası
Matematik / Sayı basamakları / soruyu yanlış okudum
Matematik / Problemler - hareket / süre yetmedi
Türkçe / Paragraf / soruyu yanlış okudum
Türkçe / Paragraf / süre yetmedi
Türkçe / Yazım kuralları / bilmiyordum
Fen / Fizik - elektrik / bilmiyordum
Fen / Kimya - mol / işlem hatası
Fen / Biyoloji - hücre / bilmiyordum

Bunları analiz et:
1) Hata nedenlerine göre grupla ve hangi nedenin baskın olduğunu söyle.
2) Her neden için bu hafta uygulayabileceğim somut bir önlem öner.
3) Planıma eklenmesi gereken 3 öncelikli konuyu sırala ve her biri için haftalık kaç dakika ayırmamı önerdiğini yaz.
Kısa ve madde madde yaz.

Örnek çıktı ve nasıl düzelttim

Yukarıdaki deneme analizi komutunu verdiğimde aşağıdakine benzer bir yanıt geldi (kısaltılmış):

Hata nedenlerine göre dağılım:
- Bilmiyordum: 4 (yüzde kâr zarar, yazım kuralları, elektrik, hücre)
- Süre yetmedi: 3 (iki problem, bir paragraf)
- Soruyu yanlış okudum: 2
- İşlem hatası: 2

Baskın sorun: konu eksikliği, ardından süre yönetimi.

Önlemler:
- Konu eksikliği: Eksik konuları haftalık plana ekleyin.
- Süre: Daha hızlı çözmeye çalışın.
- Yanlış okuma: Soruları dikkatli okuyun.
- İşlem hatası: İşlemlerinizi kontrol edin.

Öncelikli konular: Problemler, elektrik, yazım kuralları.

Dağılım doğru ama önlemler işe yaramaz: "daha hızlı çözün" ya da "dikkatli okuyun" bir öğrencinin zaten bildiği şeyler. Ayrıca problemler tek bir konu gibi ele alınmış. Şöyle düzelttim:

Önlemler çok genel kaldı. Her önlemi bu hafta yapacağım bir eylem olarak yaz: ne, hangi gün, kaç dakika, nasıl ölçeceğim. Örneğin süre sorunu için "salı ve perşembe 20 problem sorusunu kronometreyle, soru başına en fazla 2 dakika vererek çöz, süre aşan soruları işaretle" gibi.
Ayrıca problemleri alt türlerine ayır; yaş, hareket ve yüzde problemlerini ayrı ayrı değerlendir. Yanlış okuma için de soru kökünü işaretleme gibi bir teknik öner.

İkinci yanıtta her önlem gün, süre ve ölçüt içeren bir eyleme dönüştü; problem türleri ayrıldı ve "olumsuz soru köklerinin altını çiz" gibi uygulanabilir bir teknik geldi. Ders şu: ilk yanıtı genel bulduğunuzda, istediğiniz ayrıntı seviyesini bir örnekle gösterin.

Adım adım: sekiz haftalık döngüyü kurmak

1. Profili hazırlayın: Yukarıdaki listedeki bilgileri tek bir not dosyasında toplayın. Bu dosya sizin "ana bağlamınız" olacak; her ay güncelleyin.

2. Müfredatı doğrulayın: Yapay zekâya konu listesi çıkartabilirsiniz ama listeyi mutlaka güncel kaynakla karşılaştırın. YKS için ÖSYM'nin yayımladığı kılavuz ve konu kapsamı, LGS için MEB'in açıkladığı kapsam esas alınmalı. Yapay zekâ eski bir müfredatı ya da var olmayan bir konuyu listeye ekleyebilir.

3. Konuları önceliklendirin: Konu listesini ve deneme sonuçlarınızı birlikte verip konuları "çok soru gelen ve zayıf olduğum", "çok soru gelen ve iyi olduğum", "az soru gelen ve zayıf olduğum" gibi gruplara ayırtın. Hangi konudan kaç soru geldiği yıldan yıla değişebildiği için bu bilgiyi kendi çıkmış soru analizinizle ya da öğretmeninizle teyit edin.

4. Haftalık iskeleti çıkarın: İlk komutu kullanarak dört haftalık iskelet isteyin. İskeleti telefonunuzun takvimine ya da bir kâğıda geçirin. Yapay zekâ ekranında kalan plan uygulanmaz.

5. Aralıklı tekrarı ekleyin: Her hafta başında o hafta çalışacağınız yeni konuları verip tekrar takvimini güncelletin. Tekrar bloklarını günün yorgun saatlerine koyabilirsiniz; yeni konu için en verimli saatinizi saklayın.

6. Her denemeden sonra analiz yapın: Pazar akşamı yarım saatinizi deneme analizine ayırın. Yanlış listesini hazırlayıp analiz komutunu çalıştırın.

7. Haftalık değerlendirme yapın: Hafta sonunda neyi yaptığınızı, neyi atladığınızı dürüstçe yazın. "Çarşamba fizik bloğunu yapamadım çünkü okulda proje vardı" gibi. Bunu yapay zekâya verip bir sonraki haftanın planını revize ettirin.

8. Dört haftada bir büyük revizyon yapın: Son dört denemenin trendini verin ve planın genel dengesini sorgulatın. Matematik yükseliyor ama Türkçe düşüyorsa, ders dağılımı değişmeli.

İki farklı öğrenci, iki farklı komut

Konya'da LGS'ye hazırlanan Zeynep (8. sınıf): Zeynep'in hafta içi okul sonrası etüdü var, hafta sonu kursa gidiyor. Annesi yapay zekâyı birlikte kullanıyor.

8. sınıf öğrencisi için LGS çalışma planı hazırlamana yardım etmeni istiyorum. Kızım hafta içi 16.30'da eve geliyor, 17.30-18.30 arası etüt var. Cumartesi 09.00-13.00 kurs. Günde en fazla 2 saat ek çalışma yapabilir, akşam 21.30'da yatıyor.
Matematikte üslü ve kareköklü ifadeler, fen bilimlerinde basınç konusu zayıf. Türkçede fiilimsiler ve cümlenin ögelerinde hata yapıyor. İngilizcesi iyi.
Haftalık bir plan hazırla; her gün en az bir dinlenme ya da serbest zaman bloğu olsun. Çocuğun motivasyonunu korumak için her hafta küçük, ölçülebilir bir hedef öner. Dili sade tut, plan çocuğun da okuyabileceği şekilde olsun.

Ankara'da mezuna kalan Mert (sayısal): Mert gün boyu evde, zamanı bol ama düzeni yok.

Geçen yıl YKS'ye girdim, bu yıl mezun olarak hazırlanıyorum. Gün boyu evdeyim, bu yüzden plansızlık en büyük sorunum. Hedefim günde 8-9 saat verimli çalışma.
Bana sabah 08.00'den akşam 21.00'e kadar sabit bir günlük ritim kur: uyanma, spor, öğle arası ve akşam serbest saatleri dahil olsun. Pazartesiden cumaya aynı ritim, cumartesi deneme ve analiz, pazar yarım gün tekrar ve yarım gün tatil.
AYT'de türev ve integral, fizikte modern fizik ve elektrik eksik. Geçen yılki TYT netlerim: Türkçe 31, Matematik 22, Fen 12, Sosyal 13.
Plana ayrıca "plan bozulursa ne yaparım" başlıklı kısa bir kural listesi ekle.

Sık yapılan hatalar

İdeal saatleri yazmak: "Günde 10 saat çalışırım" diye plan istemek, ilk günden suçluluk duygusu üreten bir program doğurur. Bir haftalık gerçek sürenizi ölçün ve onu yazın. Planı sonra büyütmek, çöken planı toparlamaktan kolaydır.

Planı tek seferlik görmek: Yapay zekâdan bir kez plan alıp sekiz ay aynı planı uygulamaya çalışmak işe yaramaz. Denemeler, okul sınavları, hastalıklar planı bozar. Haftalık kısa revizyonlar planın canlı kalmasını sağlar.

Yalnızca toplam nete bakmak: Toplam net yükselse bile belli bir konu hep yanlış gidiyor olabilir. Konu ve neden bazında not tutmadan deneme analizi yaptırmak, yapay zekâya tahmin yürüttürmek demektir.

Konu listesini doğrulamamak: Yapay zekâ müfredattan çıkarılmış bir konuyu listeye koyabilir ya da yeni eklenen bir kazanımı atlayabilir. Konu kapsamını resmî kaynaktan kontrol etmek beş dakikanızı alır, haftalarca boşa çalışmaktan kurtarır.

Tekrarı "boş vakitte yaparım" diye ertelemek: Tekrar blokları planda yazılı değilse yapılmaz. Aralıklı tekrar takvimini ayrı bir liste olarak değil, günlük planın içine gömülü olarak isteyin.

Takıldığınızda

Plan gerçek dışı geldiyse, örneğin bir güne 6 saat sığdırılmışsa, yapay zekâya toplam süreyi kontrol ettirin: "Pazartesi bloklarının toplam süresini hesapla; 3 saati aşıyorsa azalt." Yapay zekâ zaman hesaplarında hata yapabilir, toplamları kendiniz de kontrol edin.

Çok uzun ve dağınık bir yanıt aldıysanız, biçimi daraltın: "Her gün için en fazla 4 satır yaz, her satırda saat aralığı, ders ve görev olsun."

Motivasyonunuz düştüğünde ve plan ağır geldiğinde bunu açıkça söyleyin: "Son iki haftadır planın yarısını yapabiliyorum, yoruldum. Planı yüzde 70 yüküne indir ve önceliği en çok net kazandıracak konulara ver." Sınav kaygısı uykunuzu, iştahınızı ya da gündelik hayatınızı ciddi biçimde etkiliyorsa bunu bir okul rehber öğretmeni ya da uzmanla konuşmak yapay zekâdan çok daha doğru bir adımdır.

Sohbet uzadıkça yapay zekâ ilk verdiğiniz bilgileri karıştırmaya başlayabilir. Bu durumda yeni bir sohbet açıp güncel profilinizi ve son planınızı yapıştırın.

İleri seviye ipuçları

Kalıcı talimat kullanın: Birçok araçta özel talimat, proje ya da kalıcı bellek gibi özellikler var; adları ve kapsamları araçtan araca değişebilir. Öğrenci profilinizi buraya koyarsanız her sohbette yeniden yazmanız gerekmez.

Deneme geçmişini tek dosyada tutun: Her denemenin ders bazında netlerini ve hata nedenlerini bir tabloya işleyin. Excel ya da Google E-Tablolar kullanıyorsanız, B sütunundaki netlerin son dört denemesinin ortalamasını Türkçe Excel'de =ORTALAMA(B2:B5) ile alabilirsiniz. Bu tabloyu yapay zekâya metin olarak verip trend yorumu isteyin.

Haftalık kontrol listesi oluşturun: Pazar akşamı yapay zekâya şu soruyu sordurun: "Bu hafta yeni konu hedeflerimin kaçını tamamladım, kaç tekrar bloğunu atladım, deneme hata nedenlerim geçen haftaya göre nasıl değişti?" Kendi verinizi verdiğiniz sürece bu, ücretsiz bir koçluk görüşmesi gibi çalışır.

Sık sorulan sorular

Yapay zekânın hazırladığı plan bir rehber öğretmenin planı kadar iyi olur mu?

Plan iskeleti ve tekrar takvimi konusunda çok iyi bir yardımcıdır ama sizi tanıyan bir öğretmenin yerini tutmaz. En iyi sonuç, yapay zekâyla hazırladığınız taslağı öğretmeninize ya da rehberlik servisine gösterip görüş almaktır.

Deneme sonuçlarımı yapay zekâya vermem güvenli mi?

Net ve konu bilgisi kişisel açıdan hassas değildir. Yine de ad soyad, okul numarası, T.C. kimlik numarası gibi bilgileri paylaşmanıza gerek yok; plan için bunlara ihtiyaç yok.

Yapay zekâ konu anlatımı için de kullanılabilir mi?

Evet, bir konuyu farklı biçimde anlatması ya da örnek soru üretmesi için kullanılabilir. Ancak çözümlerde hata yapabilir; özellikle matematik ve fen sorularında sonucu kitabınızın cevap anahtarıyla ya da öğretmeninizle doğrulayın.

Hazır şablon

Aşağıdaki şablonu kopyalayıp köşeli parantezleri doldurun:

Sen deneyimli bir [YKS / LGS] rehber öğretmenisin.
Ben [sınıf / mezun] bir [alan] öğrencisiyim. Sınava yaklaşık [hafta sayısı] hafta var.

Zamanım:
- Okul / kurs saatleri: [günler ve saatler]
- Hafta içi gerçekçi çalışma süresi: [saat]
- Hafta sonu gerçekçi çalışma süresi: [saat]
- En verimli olduğum saatler: [saat aralığı]

Durumum:
- Son denemelerimin ders bazında netleri: [netler]
- Zayıf konularım: [konular]
- Güçlü konularım: [konular]
- Kaynaklarım: [kitaplar, videolar]

İstediğim: [süre] için [haftalık / günlük] bir plan. Bloklar [dakika] çalışma, [dakika] mola olsun. Aralıklı tekrar bloklarını planın içine ekle. Haftada en az [süre] boşluk bırak. Çıktıyı [biçim] olarak ver ve sonunda planın mantığını kısaca açıkla.

Bugün ne yapmalı?

Bu akşam yalnızca yirmi dakika ayırın: son denemenizin yanlışlarını ders, konu ve neden olarak listeleyin ve deneme analizi komutunu çalıştırın. Plan yapmaya oradan gelen üç öncelikli konuyla başlayın. Mükemmel planı beklemek yerine bir haftalık iyi bir plan, sizi sınava çok daha hazır götürür.