Guardian yazarı uyardı: Dünya yapay zekâya odaklanırken nükleer silahlanma yarışı hızlanıyor

Guardian dış politika yorumcusu Simon Tisdall, dünyanın yapay zekâ tartışmalarına kilitlenirken nükleer silahlanma tehdidini gözden kaçırdığını savundu. Tisdall'a göre ileri nükleer silahların hızla yaygınlaşması, olası bir 'kıyamet'i her geçen gün biraz daha yaklaştırıyor.

Yazıda, yapay zekâya dair varoluşsal kaygıların şu aşamada hafifletilebilir olduğu belirtilirken, nükleer tehdit karşısındaki yaygın özenti kayıtsızlık eleştiriliyor. Tisdall, artık sorunun nükleer savaşın 'olup olmayacağı' değil, 'ne zaman' başlayacağı olduğunu yazdı.

Putin ve Trump'ın nükleer hamleleri

Tisdall, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yakın zamanda yaklaşık 4 bin 400 savaş başlığından oluşan nükleer cephaneliğinin tamamını Nato ülkelerine karşı kullanmakla tehdit ettiğini hatırlattı. Yazara göre Kremlin'in Ukrayna işgali sonrası sık sık nükleer tehdit savurması Moskova'nın inandırıcılığını zedelese de bu durumun kendisi istikrarsızlık yaratıyor; çünkü caydırıcılık, karşı tarafın tehdide inanmasına dayanıyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik savaş gerekçesi olarak Tahran'ın bombaya haftalar kaldığı iddiasını kullanması da yazıda 'kasıtlı bir yalan' olarak nitelendirildi. Tisdall, ABD'nin 3 bin 700 savaş başlıklı cephaneliğini güçlendirdiğini ve nükleer testlere yeniden başlayabileceğini belirtti. Suudi Arabistan'a sivil nükleer teknoloji sağlanmasına yönelik anlaşmanın Türkiye ve Mısır gibi ülkeleri de nükleer silaha yönelmeye ittiği ifade edildi.

Asya'da nükleer dengeler değişiyor

Asya'da da benzer tehlikeli eğilimler göze çarpıyor. Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un ülkesinin nükleer silah sahibi statüsünü fiilen kabul ettirdiği belirtilirken, Güney Kore'nin Pyongyang'ın 120'ye kadar savaş başlığına sahip olabileceğini açıkladığı aktarıldı. Japonya ve Güney Kore'nin kendini savunma amacıyla nükleer silah edinmeyi tartıştığı, Çin'in ise nükleer kapasitesini hızla büyüttüğü kaydedildi.

BM: En tehlikeli nükleer dönem

BM Genel Sekreteri António Guterres, BM Genel Kurulu'na hitabında dünyanın 1989'dan bu yana 'en tehlikeli nükleer an'ı yaşadığı uyarısında bulundu. Kurula sunulan bilgilere göre küresel askeri harcamalar geçen yıl yaklaşık 3 trilyon dolara ulaştı, nükleer silahlara yapılan yıllık harcama ise yüzde 20 arttı.

Partizan olmayan Arms Control Association (ACA) tarafından yayımlanan yeni bir çalışmada, kuruluşun Washington temsilcisi Daryl Kimball, büyük nükleer güçler arasındaki üst düzey silahsızlanma görüşmelerinin yokluğundan yakındı. Kimball, "Nükleer Demokles'in kılıcı hâlâ hepimizin üzerinde sallanıyor. Tehdit daha karmaşık hale geldi ve yeni silah kontrolü atılımları olmadan Çin, Rusya ve ABD nükleer güçlerinin eşi benzeri görülmemiş üçlü bir yığınağına doğru gidiyoruz" dedi.

Neden önemli?

Tisdall'a göre kurallara dayalı uluslararası düzenin parçalanması tabloyu daha da ağırlaştırıyor. 'Güçlü olan haklıdır' anlayışı, uluslararası hukukun ve nükleer silahsızlanma yükümlülüğünün göz ardı edilmesi ve BM Şartı'nın otoriter liderlere uygulanmaması, nükleer anarşiye giden yolu döşüyor.

Filistin, İran, Ukrayna, Myanmar, Yemen ve Sudan'daki çözümsüz savaşların üçüncü bir dünya savaşının bileşenleri olduğu savunuluyor. Uzayda kontrol mücadelesi ve nükleer güçle çalışan Ay üsleri yarışı da yeni risk alanları olarak öne çıkıyor. 130'dan fazla ülkenin Ay'ın kimseye ait olmadığını kabul ettiği 1967 tarihli Uzay Antlaşması'nın hükümetler ve Elon Musk, Jeff Bezos gibi milyarderler tarafından ihlal edildiği belirtiliyor.

Yazı, hükümetlerin sorumsuz davranışlarından çok, dünyanın büyük bölümünde kayda değer bir kitlesel protestonun yaşanmamasını ve kamuoyundaki sessizliği eleştirerek sona eriyor.