Hollanda vergi dairesi Microsoft 365 geçişini iptal etti, açık kaynaklı çözümlere yöneldi

Hollanda Vergi ve Gümrük İdaresi, planladığı Microsoft 365 genel bulut geçişini iptal etti. Kurum, bunun yerine e-posta ve takvim için şirket içi bir çözüme, ardından kişisel depolama ve işbirliği için açık kaynaklı yazılımlara yönelecek.

Geçiş planı 2025'te başlamıştı ve 2026 sonunda tamamlanması hedefleniyordu. Yaklaşık 5 bin çalışan yeni sisteme taşındıktan sonra Hollanda ICT Değerlendirme Danışma Konseyi, genel bulut geçişinin geri alınmasını önerdi. Hükümet temmuz ayında planı askıya aldı; son açıklama, bu geçişin yerine şirket içi ve açık kaynak ağırlıklı bir yaklaşım getiriyor.

Microsoft 365 geçişi neden iptal edildi?

ICT değerlendirmesi, seçilen Microsoft 365 genel bulut tasarımının "bilgi güvenliği, bilgi işleme ve geleceğe uygunluk" konularında yetersiz kaldığını tespit etti. Öne çıkan endişelerden biri, gizli belgelerin daha önce kullanılan hükümet ağları yerine ABD sunucuları üzerinden gönderilmesiydi.

Değerlendirmede ayrıca 365'in şifrelemesi sorgulandı. Önerilen kurulum, idareye daha fazla kontrol sağlayacak Çift Anahtar Şifreleme yerine Microsoft'un standart şifrelemesine dayanıyordu. Bire bir Teams görüşmelerinde uçtan uca şifrelemenin varsayılan olarak açık olmaması ve grup görüşmelerinde bu özelliğin hiç bulunmaması da eleştirilen noktalar arasındaydı. Bu tespitler, her Microsoft 365 yapılandırmasının aynı dezavantajlara sahip olduğu iddiası değil, söz konusu kurulum tasarımına yönelik eleştirilerdi.

Değerlendirme son olarak tedarikçiye bağımlılık (vendor lock-in), azalan esneklik, dijital egemenlik kaygıları ve yeterli bir çıkış stratejisinin bulunmamasını süreci durduran sorunlar arasında saydı.

Açık kaynaklı çözümler ne zaman gelecek?

Maliye Bakanlığı Devlet Sekreteri Eelco Eerenberg, Parlamento'ya gönderdiği mektupta değişim takvimini açıkladı: "2027'de e-posta ve takvim imkânı şirket içi ortamda hayata geçirilecek. 2027'nin ilerleyen döneminde ve 2028'de kişisel depolama ile işbirliği için Avrupa kaynaklı açık kaynak çözümler takip edecek. Bu sayede bu işlevler için sürdürülebilir ve daha özerk bir çözüme doğru ilerleyebiliyoruz."

İdare şimdilik Microsoft Office'in tamamını tek bir açık kaynak paketle değiştirmeyecek; mevcut Microsoft yazılımları bir süre daha kullanılmaya devam edecek. Açık kaynaklı kısım, Word, Excel ve PowerPoint'in ya da masaüstü ortamının tümüyle değiştirilmesini değil, kişisel depolama ve işbirliğini kapsıyor.

Hollanda hangi açık kaynak çözümlerini değerlendiriyor?

Yerlerine ne geleceği henüz netleşmiş değil. Hangi açık kaynak programların veya yazılım yığınlarının seçileceği açıklanmadı. Bilinen şu ki diğer Hollanda kamu kurumları, "Devlet için Dijital Özerk Çalışma Ortamı" anlamına gelen Digitaal Autonome Werkomgeving Overheid (DAWO) adlı bir yapıyı geliştirmeye başladı. DAWO, Windows masaüstünü Hollanda menşeli Linux dağıtımı NixOS ile değiştirmekle işe başlıyor.

NixOS'un üzerine masaüstü paketi olarak Fransa'nın La Suite'i ve Almanya'nın openDesk'i değerlendiriliyor. Bir diğer olasılık, Hollanda yapımı MijnBureau. Bu kendi kendine barındırılan paket; depolama ve işbirliği için Nextcloud, ofis belgeleri için Collabora, mesajlaşma için Element ve iş yönetimi için OpenProject gibi açık kaynak projeleri bir araya getiriyor.

Neden önemli?

Hollanda yalnız değil. Ülke, Windows ve tescilli yazılımlardan Linux ve açık kaynak programlara geçişi genel olarak da araştırıyor. İsviçre ordusu ve diğer kurumların Linux ile Alman açık kaynak ofis paketi openDesk'e geçeceğini duyurmasının ardından bu adım geldi. Daha önce Avusturya, Fransa, Almanya ve İrlanda gibi Avrupa hükümetleri de Linux'a geçmişti.

Linux Foundation Europe'un Open Source Summit Europe'da yayımladığı 2026 raporuna göre Avrupa Birliği kuruluşlarının yüzde 94'ü dijital egemenliği önemli buluyor, yüzde 61'i ise çok önemli görüyor. Linux Foundation Europe Genel Müdürü Thierry Carrez, açılış konuşmasında "Avrupa dijital egemenlik mesajını açıkça aldı" dedi. Vakfın yönetim kurulu başkanı Nithya Ruff ise bunun yalnızca Avrupa'ya özgü olmadığını belirterek "Dijital egemenlik, ister Sierra Leone ister ABD ister Çin olsun, tüm dünyanın hissettiği bir ihtiyaç" ifadelerini kullandı.

Rapora göre kuruluşların yüzde 94'ü yapay zekâyı da dijital egemenlik kadar önemsiyor. ABD dışında dijital egemenliğe yönelik destek de benzer şekilde artıyor.

Hollanda'daki değişimde yeni açık kaynak çözümlerin ayrıntıları henüz belirsizliğini koruyor. Takvimde ise 2027'de şirket içi e-posta ve takvim, 2027 sonrası ve 2028'de Avrupa kaynaklı depolama ile işbirliği araçları öne çıkıyor.