IMF, yapay zeka hisselerindeki çöküş riskinin küresel finansal istikrarı tehdit ettiğini açıkladı

Uluslararası Para Fonu (IMF), yapay zeka hisselerinde yaşanabilecek bir çöküşün küresel piyasalara yayılarak dünya finansal istikrarını riske attığı uyarısında bulundu. IMF, altı ayda bir yayımladığı Küresel Finansal İstikrar Raporu'nda yapay zeka şirketlerinin rekor düzeydeki değerlemelerini ve artan borç yükünü, sistemdeki risklerin "yüksek" seviyeye çıkmasının nedenleri arasında gösterdi.

Kurum, "Bir yapay zeka düzeltmesinin sonuçları küresel olabilir" değerlendirmesini yaptı. Rapora göre ABD dışında en fazla risk altındaki piyasalar Asya'da bulunuyor; İngiltere ve euro bölgesi ise görece daha korunaklı görünüyor, ancak ABD'ye yatırımı olan bu ülkelerdeki yatırımcılar da kayıptan etkilenecek.

IMF yapay zeka riskini neden gündeme aldı?

IMF, yapay zeka kaynaklı bir çöküşü finansal istikrara yönelik üç "belirgin riskten" biri olarak tanımladı. Diğer iki risk, artan devlet borçlanma maliyetleri ve büyük çaplı bir siber saldırı tehdidi. Kurum bu üç faktörü, "finansal koşulların sert biçimde sıkılaşması ve piyasa türbülansı için akla yatkın kısa vadeli tetikleyiciler" olarak nitelendirdi.

Raporda büyük yapay zeka şirketlerinin birbirine sıkı biçimde bağlı yapısı ve sektördeki yatırımları finanse etmek için alınan yüksek borçlara dikkat çekildi. IMF, "Yapay zekada daha zayıf ya da kalıcı olmayan yatırım ve kârlılık, artan kaldıraç, yoğunlaşmış riskler ve döngüsel finansman düzenlemeleriyle daha da kötüleşen bir yapay zeka varlık fiyatları düzeltmesini tetikleyebilir" ifadelerini kullandı.

Böyle bir yeniden değerlemenin ardından "yatırımların hızla azalacağı, hisse senedi piyasalarında düzeltmelerin tetikleneceği ve finansal koşulların sıkılaşarak küresel yansımalar yaratacağı" belirtildi.

Muhteşem yedilinin piyasadaki ağırlığı ne kadar?

"Muhteşem yedili" olarak anılan Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia ve Tesla, ABD'de S&P 500 endeksinin yüzde 35'inden fazlasını oluşturuyor. Bu oran on yıl önce yüzde 12 seviyesindeydi. Söz konusu şirketlerin toplam piyasa değeri son iki yılda yüzde 50'den fazla arttı.

Ancak IMF, yapay zekanın başarılı biçimde yaygınlaşmasının "hiper ölçekli şirketlerin gerçekleştirdiği devasa ölçekte yatırımı gerektirmeyebileceğine" ve "potansiyel ekonomik kazançların beklenildiği kadar büyük olmayabileceğine" dair "artan kanıtlar" bulunduğu uyarısını yaptı. Hiper ölçekli sağlayıcılar, çok sayıda büyük veri merkezi dahil yapay zekanın altyapısını kuran şirketleri kapsıyor; bunlar arasında Amazon Web Services, Google, Meta ve Oracle yer alıyor.

Borçluluk ve döngüsel finansman neden risk yaratıyor?

IMF, mevcut yükselişi besleyen ve olası bir çöküşün etkilerini büyütebilecek borçluluğa da dikkat çekti. Kurum özellikle şirketlerin kendi imzaladığı hızla artan borçları, hedge fonların sektöre yatırımlarını ve bireysel yatırımcıların yapay zeka hisselerinde spekülasyon için borçlanmasını işaret etti.

Rapora göre yapay zeka kaynaklı bir piyasa düşüşü halinde "bu büyüyen kaldıraç kaynakları, zorunlu satışların ve hisse senedi oynaklığındaki sıçramaların potansiyelini artırıyor". IMF ayrıca güçlü yapay zeka şirketlerini aynı sektördeki daha zayıf ortaklara bağlayan "döngüsel finansman" anlaşmalarının yaygınlığına dikkat çekti; bu yapıların bir hisse fiyatı düzeltmesinin etkisini ağırlaştırabileceği belirtildi.

Kurum, son üç yılda hiper ölçekli sağlayıcılar ile "daha zayıf yapay zeka şirketleri" arasında 300 milyar dolar (227 milyar sterlin) değerinde işlem tespit etti. Bu işlemlere 650 milyar dolar borç eşlik ederken, karşılığında 1,4 trilyon dolarlık gelecekteki finansal taahhüt verildi.

Türkiye ve gelişen piyasalar için ne anlama geliyor?

IMF'nin analizi, olası bir yapay zeka kaynaklı satış dalgasının ABD piyasaları üzerinden küresel ölçekte yayılabileceğini gösteriyor. Raporda Türkiye'ye özel bir değerlendirme yer almıyor; kurumun genel uyarısı, ABD varlıklarına dolaylı yoldan maruz kalan piyasaların da düzeltmeden etkilenebileceği yönünde.

IMF'nin üç ana risk olarak sıraladığı yapay zeka balonu, devlet borçlanma maliyetleri ve siber saldırı tehdidi, önümüzdeki dönemde kurumun yakından izleyeceği başlıklar arasında yer alıyor. Rapor, olası bir düzeltmenin zamanlamasına ilişkin bir öngörü sunmuyor.