Linus Torvalds, Linux çekirdek kodunu yapay zekâ yardımıyla yazdı

Linux çekirdeğinin kurucusu Linus Torvalds, çekirdek kodu geliştirmek için ilk kez yapay zekâ desteğinden yararlandığını duyurdu. Torvalds, Git gönderiminde sekiz yamalık dizinin kodunu, test programlarını ve inceleme notlarını Anthropic'in Claude Code adlı yapay zekâ kodlama asistanıyla kendi yönlendirmesi altında hazırladığını belirtti.

Torvalds'ın "Linus Torvalds yapay zeka Linux" adımı, ZDNet'in haberine göre yıllardır süren bir tutum değişiminin sonucu. Yama serisi, çok iş parçacıklı sistemlerde küçük dosya okumalarında ortaya çıkan bir bellek darboğazını gidermeyi amaçlıyor.

Hangi soruna çözüm aranıyor?

Düzeltme, Linux'un dosya verilerini bellekte tutan sayfa önbelleğindeki çakışmayı hedefliyor. Birden fazla iş parçacığı aynı önbellekteki dosyadan tekrar tekrar küçük miktarda veri okuduğunda, bu veriyi taşıyan folio'ya ait referans sayacını güncellemek zorunda kalıyor. Bu güncellemeler paylaşılan bir önbellek satırına atomik yazma gerektirdiğinden işlemci çekirdekleri aynı satır üzerinde yarışıyor.

Sorun 2024'ten bu yana biliniyor ve önceki çözüm denemeleri sonuç vermemişti. Torvalds, dört çekirdekli sekiz iş parçacıklı Intel Core i7-8565U dizüstü bilgisayarında yaptığı ölçümde, sekiz iş parçacığının aynı sayfaya 16 baytlık pread() çağrıları gönderdiği senaryoda paylaşılan önbellek satırının çekirdekler arası yükün yüzde 99,92'sini oluşturduğunu tespit etti.

Nasıl bir çözüm öneriliyor?

Önerilen yamalar, çekirdeğin sayfa önbelleğinden çıkarılan belleği ne zaman yeniden kullanabileceğini değiştiriyor. Bellek, ayırıcıya hemen geri verilmek yerine bir read-copy-update (RCU) bekleme süresi geçene kadar tutuluyor. Böylece RCU okuma bölümüyle korunan bir okuyucu, folio referansı almadan veriyi doğrudan kullanıcı arabelleğine kopyalayabiliyor.

Bu yaklaşım, belleğin hemen geri kazanılması yerine paylaşılan referans sayacını sürekli güncellemekten kaçınan bir okuma yolu sunuyor. Torvalds'ın testinde sekiz iş parçacığının okuma hızı saniyede yaklaşık 9,9–10,4 milyondan 30–33 milyona yükseldi. Okuma başına çekirdek çevrimi sayısı da yaklaşık 2.950'den 725'e düştü. Tek iş parçacıklı okumalardaki iyileşme ise daha sınırlı kaldı: okuma başına çevrim sayısı yaklaşık 452–454'ten 408–409'a indi.

Sonuçlar neden ihtiyatla karşılanmalı?

Torvalds'ın paylaştığı verilere göre bu rakamlar Linux'un bütününün üç kat hızlandığı anlamına gelmiyor. Sonuçlar, Torvalds'ın Prag'daki Linux Plumbers etkinliğinde yanında taşıdığı dizüstü bilgisayarında, belirli bir küçük okuma iş yükünde elde edilen deneysel ölçümlere dayanıyor. Torvalds, "Daha fazla CPU'lu ya da birden fazla soketli bir makine daha fazla kazanç sağlamalı; daha büyük bir sistem ölçülmedi" ifadesini kullandı.

Ayrıca sorun tamamen çözülmüş değil. Belleğin geri kazanımının geciktirilmesi, çekirdek RCU bekleme süresini tamamlarken sayfaların kullanılamaz durumda kalmasına yol açabiliyor. Torvalds, Git gönderiminde bu geri kazanım sorununu serinin "en az çözülmüş kısmı" olarak tanımladı. Henüz eşlenmemiş bir kullanıcı sayfasına yönelik okumalarda ise mevcut uygulamaya dönmeden önce ek bir başarısız istisna oluştuğu için bir gerileme de söz konusu.

Yama serisi 13 Ekim itibarıyla Linux 7.3-rc6 ana hattının dışında bulunuyor. Birleştirilip birleştirilmeyeceği ve takvimi henüz belirsiz.

Torvalds'ın yapay zekâya bakışı nasıl değişti?

Torvalds'ın Claude Code'u kullanma kararı, yapay zekâya yönelik uzun süreli bir tutum değişimini yansıtıyor. Aralık 2023'te yapay zekâyı geliştiricilere yardımcı olabilecek bir araç olarak tanımlamış, o dönemde ilgisi kod yazmaktan çok hata bulmaya odaklanmıştı. 2025 sonlarında kendini "yapay zekânın bir araç olarak büyük bir destekçisi" olarak nitelendiren Torvalds, hata bulmanın yanı sıra kod bakımı ve yama incelemesiyle ilgilendiğini söyledi. Ocak 2026'da ise hobi projesi olan Python tabanlı bir ses görselleştiricisi için yapay zekâ destekli kodlamayı denemeye başladı.

Torvalds, Prag'daki Open Source Summit Europe'da Dirk Hohndel ile yaptığı ve 9 Ekim'de aktarılan konuşmada şunları söyledi: "Eskiden pek iyi olmadığını düşünüyordum, ama artık yapay zekâyı kullanmaktan gerçekten hoşlandığım noktadayım. Doğru kullanırsanız ve bir araç olarak ele alırsanız yapay zekânın harika bir araç olduğunu düşünüyorum." Torvalds yine de "gerçek ve önemli bir iş yaparken yapay zekâyı kullanırken çok dikkatli olmanız gerektiği" uyarısını da ekledi.

Türkiye'deki geliştiriciler için ne anlama geliyor?

Linux çekirdeği dünya genelinde sunuculardan gömülü sistemlere kadar geniş bir alanda kullanılıyor ve Türkiye'deki açık kaynak geliştiricileri de çekirdek geliştirme süreçlerini takip ediyor. Önerilen yamalar ana hatta girerse, çok çekirdekli sistemlerde küçük okuma yoğunluğu yaşayan iş yükleri için performans iyileşmesi sağlayabilir. Ancak yamaların ne zaman ana hatta katılacağı ve hangi çekirdek sürümüyle kullanıcılara ulaşacağı henüz açıklanmadı.

Gözler şimdi yama serisinin ana hat inceleme sürecinde nasıl karşılanacağında. Torvalds'ın bellek geri kazanımı ve gerileme sorunlarına ilişkin çözümler sunup sunmayacağı, serinin kaderini belirleyecek.