Simbarashe Kundizeza, ödüllü öyküsünü yapay zekâyla yazdığı iddiasını reddetti

Zimbabveli yazar Simbarashe Kundizeza, Afrika yazarları için verilen prestijli Caine ödülünü kazanan The Blue Fighter adlı öyküsünü yapay zekâ kullanarak yazdığı iddiasını reddetti. The Atlantic dergisinde yayımlanan bir yazı, öykünün yapay zekâ tespit yazılımı tarafından neredeyse tamamen yapay zekâ üretimi olarak işaretlendiğini öne sürdü.

Kundizeza'nın öyküsü 6 Ekim'de Caine ödülünün kazananı olarak açıklandı. Beş gün sonra The Atlantic, yazar ve gazeteci Vauhini Vara imzalı "Yet Another Literary Prize Winner Seems to Be AI" başlıklı bir yazı yayımladı. Vara, öyküyü kendisi de yapay zekâ kullanan Pangram adlı tespit yazılımıyla incelediğini ve yazılımın öyküyü neredeyse tamamen yapay zekâ üretimi olarak değerlendirdiğini belirtti. Vara'ya göre tek istisna, Güney Afrikalı yazar Vangile Gantsho'nun yayımlanmamış bir şiirinden alındığı belirtilen epigraftı.

Pangram yazılımı öyküyü neden yapay zekâ üretimi olarak işaretledi?

Vara, öyküyü okuduğunda yapay zekâ üretimi metinlerde sık görülen dil kalıplarıyla karşılaştığını yazdı: "x değil, y" türü cümle yapıları, metafor fazlalığı ve basmakalıp özdeyişler. Vara, "Zevk özneldir ama inanın bana, bu öykü kötü; aşırı duygusal ve yorgun klişelerle dolu" ifadelerini kullandı.

Kundizeza iddialara nasıl yanıt verdi?

Kundizeza, X üzerinden yaptığı açıklamada iddiayı reddetti: "Her türlü kuşkuya son vermek için söylüyorum: 'The Blue Fighter'ı ben yazdım. Yazmak için üretken yapay zekâ kullanmadım. Tamamen kendi eserim." Yazar, Caine ödülü ekibiyle çalışmayı sürdüreceğini ve bu tanınmayı öykünün ortaya çıkmasına katkı sağlayan kişilerle kutlayacağını belirtti.

Vara ise yazısında ve BBC'nin Front Row programındaki söyleşisinde, Kundizeza'nın 2021'de yayımladığı bir öyküsünün The Blue Fighter'dan ton ve üslup olarak farklı olduğunu söyledi. Kundizeza bu noktaya, "Bir yazarın farklı üsluplarda ya da türlerde yazamayacağını, beş yıl veya daha uzun süre sonra yazarlığını önemli ölçüde geliştiremeyeceğini öne sürmek, yazarlık zanaatını temelden yanlış anlamak demektir" yanıtını verdi.

Caine ödülü iddialar için ne açıkladı?

Caine ödülü, yaptığı açıklamada Kundizeza'nın yapay zekâ kullandığına dair iddiaları incelediğini duyurdu. Açıklamada, "Bu tür iddialar ortaya atıldığında bunları araştırmak sorumluluğumuzdur. Bunu, süreç boyunca yazarların desteklendiğinden ve gözetildiğinden emin olarak insan merkezli bir yaklaşımla yapmayı hedefliyoruz" denildi.

Ödülün jüri başkanı Ellah Wakatama ise BBC'nin Front Row programında yapay zekâ tespit yazılımlarının güvenilirliğini sorguladı. Wakatama, "Bir ödülün jüri başkanı olarak yapay zekâya karşı değilim; karşı olduğum şey, The Atlantic ne derse desin, bu davada onun nihai hakem olarak kullanılması. Çünkü ödülümüzün kazananını düzgün bir inceleme yapmadan hilekâr ilan ettiler" dedi. Wakatama, "En iyi ihtimalle hâlâ kaba ve hazırlıksız olan bir şeyin test alanını yazarların, bu davada özellikle siyah yazarların emeğinin oluşturmasından memnun değilim" ifadelerini kullandı.

Yapay zekâ tespit yazılımlarına güvenilir mi?

Vara, yazısında Pangram'ın kendi araştırmasına ve hakemli bir dergi makalesine atıfta bulundu. Pangram'ın araştırması, yanlış pozitiflerin nadir olduğunu, İngilizce yazan ana dili İngilizce olmayan kişiler için de bunun geçerli olduğunu ortaya koyuyordu. Hakemli makale ise Pangram'ın tamamen, kısmen veya hiç yapay zekâ kullanılmadan oluşturulmuş deneme akademik makalelerini değerlendirmede "güçlü doğruluğa" sahip olduğunu bulmuştu. Ancak Vara, BBC'ye yapay zekâ tespit yazılımlarının doğruluğuna ilişkin "nispeten az sayıda bağımsız araştırma" bulunduğunu kabul etti.

Benzer iddialar başka ödüllerde de gündeme geldi

Son aylarda başka edebiyat ödülü kazananları hakkında da benzer iddialar ortaya atıldı. Temmuz ayında Trinidadlı yazar Jamir Nazir, The Serpent in the Grove adlı öyküsüyle Commonwealth Foundation'ın kısa öykü ödülünü kazandı; sosyal medyadaki eleştirmenler öyküde yapay zekâ yazımına dair "belirgin işaretler" olduğunu öne sürdü.

Geçen ay ise Kanada-Haiti kökenli yazar Thélyson Orélien'in C'était Ça Ou Mourir (It Was That or Die) adlı romanı, anonim bir çevrimiçi hesabın kitabın "neredeyse tamamen" yapay zekâ tarafından yazıldığını iddia etmesinin ardından Fransa'nın en prestijli edebiyat ödülü Goncourt'un uzun listesinden çıkarıldı.