Uzun bir mevzuat metni ya da yönetmelik yapay zekâ ile nasıl anlaşılır?

Sabah haberlerde "Resmî Gazete'de yayımlandı, işletmeleri yakından ilgilendiriyor" başlığını görüyorsunuz. Bağlantıya tıklıyorsunuz ve karşınıza kırk maddelik, "ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla" diye başlayan cümlelerle dolu bir metin çıkıyor. Üçüncü maddede bırakıyorsunuz. Aklınızda tek bir soru var: "Benim yapmam gereken bir şey var mı, varsa ne zamana kadar?"

Benzer bir an kiracılar, apartman yöneticileri, internetten satış yapan esnaf, işe yeni eleman alan küçük işletmeler için sık yaşanıyor. Yapay zekâ burada gerçekten işe yarıyor: uzun bir metni bölümlere ayırabiliyor, her maddeyi gündelik dile çevirebiliyor, size uygulanıp uygulanmadığını anlamak için sorular sorabiliyor. Ama bu konuda en sık görülen hata da şu: Kişi metni hiç açmadan "Yeni yönetmelik ne diyor?" diye soruyor ve aracın hafızasından gelen, belki iki yıl önce değişmiş bir bilgiye güvenip karar veriyor. Aşağıdaki yöntem bu tuzağı baştan kapatıyor. Bir not: Buradaki her şey metni anlamanıza yardım etmek içindir, hukuki danışmanlık değildir.

Yapay zekânın hafızası neden mevzuat kaynağı olamaz?

Dil modelleri belli bir tarihe kadar toplanmış metinlerle eğitilir. Mevzuat ise sürekli değişir. Bir kanunun bir maddesi değiştirilir, bir yönetmeliğe yeni madde eklenir, bir fıkra yürürlükten kaldırılır. Modelin "bildiği" metin, eğitildiği günün metnidir ve hangi maddenin sonradan değiştiğini kendiliğinden bilemez. Daha kötüsü, eski bilgiyi son derece emin bir dille anlatır.

İnternette arama yapabilen araçlar bu sorunu bir ölçüde azaltır, ama tamamen çözmez. Arama sonuçlarında karşısına çıkan bir haber sitesinin yorumunu, bir forum yazısını ya da eski bir blog yazısını resmî metinle karıştırabilir. Bu yüzden kural basit: Metni siz resmî kaynaktan alır, araca siz verirsiniz. Araç yalnızca o metin üzerinden konuşur.

Türkiye'de iki temel kaynak var:

• Resmî Gazete (resmigazete.gov.tr): Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yönetmelikler ve tebliğler burada yayımlanır. Bir değişikliğin yayımlandığı günkü asıl metni burada bulursunuz. Aynı gün birden fazla sayı çıkabildiğini, bunlara "mükerrer" sayı dendiğini bilin; aradığınız düzenleme o günün mükerrer sayısında olabilir.
• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr): Mevzuatın değişiklikler işlenmiş, derli toplu hâlini sunar. Bir yönetmeliğin "bugünkü" hâlini okumak için genellikle buradan başlamak daha pratiktir.

Bu ikisinin farkı önemli. Resmî Gazete'de yayımlanan bir "değişiklik yönetmeliği" çoğu zaman yalnızca "şu maddenin şu fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir" der; tek başına okunduğunda hiçbir şey anlatmaz. Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki işlenmiş metin ise değişikliği ana metne yerleştirir. Ancak işlenmiş metne yeni bir değişikliğin yansıması zaman alabilir. Çok yeni bir değişiklik söz konusuysa iki kaynağı birlikte okuyun.

İşlenmiş metinlerde madde ve fıkraların başında parantez içinde notlar görürsünüz: "(Değişik: …)", "(Ek: …)", "(Mülga: …)". Bunlar o hükmün hangi tarihte, hangi düzenlemeyle değiştirildiğini, eklendiğini ya da kaldırıldığını gösterir. Çoğu kişi bu notları okumadan atlar; oysa "bu madde ne zamandan beri böyle?" sorusunun cevabı tam oradadır. Yapay zekâya metni verirken bu notları silmeyin.

Bir mevzuat metninin iskeleti

Kanun ve yönetmelikler belli bir düzenle yazılır. Bu düzeni bilmek, hem okumanızı hem de yapay zekâya ne soracağınızı kolaylaştırır.

• Amaç ve kapsam: Metnin kime ve neye uygulandığını söyler. "Bu beni ilgilendiriyor mu?" sorusunun ilk cevabı buradadır. Kapsam dışı bırakılanlar da genellikle bu maddede sayılır.
• Dayanak: Yönetmeliğin hangi kanuna dayandığını gösterir. Yönetmelik kanuna aykırı hüküm getiremez; bir hükmü anlamakta zorlanıyorsanız dayanak kanunun ilgili maddesine bakmak çoğu zaman düğümü çözer.
• Tanımlar: Metindeki kelimelerin o metne özgü anlamı. "Satıcı", "tüketici", "işyeri", "konut" gibi gündelik kelimeler burada gündelik anlamından daha dar ya da daha geniş tanımlanmış olabilir.
• Asıl hükümler: Yükümlülükler, yasaklar, haklar, usuller.
• Yaptırımlar: Kurala uyulmazsa ne olacağı. Yönetmeliklerde çoğu zaman dayanak kanunun ceza maddesine atıf yapılır.
• Geçici maddeler: Mevcut durumdakilere tanınan geçiş süreleri. "Yürürlük tarihinden önce faaliyette olanlar … ay içinde uyum sağlar" gibi cümleler burada saklıdır ve en çok gözden kaçan kısımdır.
• Yürürlük ve yürütme: Metnin ne zaman yürürlüğe girdiği ve uygulamadan hangi kurumun sorumlu olduğu. Yürütme maddesi, soru sormanız gereken kurumu da gösterir.

Bir de hiyerarşi var: Anayasa, kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yönetmelikler, tebliğler. Genelgeler ve kurum kılavuzları idarenin uygulamayı nasıl anladığını gösterir ve pratikte çok yol göstericidir. Yapay zekâdan bir yönetmeliği açıklamasını istediğinizde, "dayanak kanunla çelişen bir yorum yapıyorsan belirt" demek bu hiyerarşiyi ona hatırlatır.

Yayım tarihi, yürürlük tarihi, uygulama tarihi

Bu üç tarih çoğu zaman aynı değildir ve en pahalı hatalar burada yapılır.

Somut bir örnek: Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde tüketici değerlendirmelerine ilişkin değişiklik, Resmî Gazete'nin 1 Temmuz 2026 tarihli 33297 sayısında yayımlandı ve 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Haberi 1 Temmuz'da okuyan biri "artık yasak" diye düşünebilirdi; oysa bir aylık bir uyum süresi vardı. Bazı düzenlemelerde ise farklı maddeler farklı tarihlerde yürürlüğe girer: bir madde yayım tarihinde, diğeri altı ay sonra, bir başkası belli bir eşiği aşan işletmeler için bir yıl sonra.

Yapay zekâya tarih sorusu sorarken şunu bilin: Metindeki "yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra" ifadesini takvim tarihine çevirmek için yayım tarihini ona sizin vermeniz gerekir. Vermezseniz tahmin eder ve tahmini kesin bir tarih gibi yazar.

Yöntem: Metinden kendi yapılacaklar listenize

1. Metnin güncel hâlini resmî kaynaktan alın: Mevzuat Bilgi Sistemi'nde metni bulun, yanında yeni bir değişiklik haberi varsa o günün Resmî Gazete sayısını da açın. Metni PDF ya da Word olarak indirebiliyorsanız indirin; kopyala-yapıştır yapıyorsanız madde numaralarının ve parantez içi değişiklik notlarının kaybolmadığını kontrol edin.

2. Tarihleri bir kenara yazın: Yayım tarihi, Resmî Gazete sayısı, yürürlük maddesindeki ifade ve varsa geçici maddelerdeki süreler. Bu bilgiler hem sizin kaydınız olur hem de komutlarınızda kullanılır.

3. Önce harita çıkarın: Kırk maddelik bir metni tek seferde sadeleştirmeye çalışmayın. Araca önce metnin bölümlerini ve her bölümün tek cümlelik özetini çıkarttırın. Hangi bölümlerin sizi ilgilendirdiğine bu haritaya bakarak karar verin.

4. Tanımlar maddesini ayrı ele alın: Metnin geri kalanı bu kelimelerle kurulur. Bir kelimenin gündelik anlamıyla metindeki anlamı arasındaki farkı mutlaka sorun.

5. İlgili bölümleri madde madde sadeleştirin: Aşağıdaki komutla, her açıklamanın madde numarasına bağlı kalmasını sağlayın.

6. "Bu beni nasıl etkiler?" görüşmesini yapın: Kendi durumunuzu anlatmadan önce aracın size soru sormasını isteyin. Kapsam maddesi çoğu zaman birkaç şarta bağlıdır ve bu şartları siz bilmeden atlayabilirsiniz.

7. Yapılacaklar listesini tarihlendirin: Yükümlülükleri "ne, kim, ne zamana kadar, hangi madde" biçiminde bir listeye dökün ve takviminize işleyin.

8. Açık kalan soruları uzmana götürün: Yorum gerektiren, metinden net cevap çıkmayan konuları bir liste hâlinde avukatınıza, mali müşavirinize ya da ilgili kurumun iletişim kanalına sorun.

Madde madde sadeleştirme komutu

Bu komutun gücü kurallarında. Yapay zekâya dışarıdan bilgi eklememesini, emin olmadığı yeri işaretlemesini ve her cümleyi bir maddeye bağlamasını söylüyoruz.

Sen bir hukuk okuryazarlığı asistanısın; avukat değilsin. Aşağıda,
mevzuat.gov.tr'den bugün aldığım bir yönetmeliğin 4. ile 9. maddeleri
arasındaki kısmı var. Kurallar:
- YALNIZCA bu metne dayan. Hafızandaki eski ya da başka mevzuatı ekleme.
- Her açıklamanın sonuna dayandığı maddeyi ve fıkrayı yaz: (m.6/2) gibi.
- Metinde dayanağı olmayan bir şey söylemen gerekirse cümlenin başına
  [METİNDE YOK] yaz.
- Belirsiz ya da iki türlü okunabilecek ifadeleri ayrıca listele.
- "Değişik", "Ek", "Mülga" notlarını atlama; mülga maddeleri "kaldırılmış"
  diye belirt.

Her madde için şu biçimi kullan:
Madde no – Tek cümlelik özet
Kime uygulanır:
Ne yapılmalı / ne yasak:
Süre veya tarih varsa:
Dikkat edilecek kelime:

Metin:
[metni buraya yapıştırın]

"Dikkat edilecek kelime" satırı küçük ama değerli bir ekleme. "Derhâl", "makul süre", "en geç", "ve/veya", "-ebilir" ile "-ir" farkı gibi kelimeler bir hükmün anlamını tamamen değiştirebilir. "Bildirir" bir yükümlülüktür, "bildirebilir" bir imkân.

Örnek çıktı: Kendinden emin bir hata ve düzeltmesi

Bursa'da internetten ev tekstili satan Murat, tüketici değerlendirmeleriyle ilgili değişikliği anlamak istedi ve ilk denemesinde metni vermeden şunu yazdı: "Yeni yorum yönetmeliği ne diyor, bana ceza gelir mi?" Gelen yanıtın kısaltılmış hâli:

Yeni düzenlemeye göre tüm e-ticaret siteleri ürün yorumlarını en az
iki yıl yayında tutmak zorundadır. Olumsuz yorumları silmek yasaktır;
aksi hâlde işletmeye her yorum için ayrı idari para cezası uygulanır.
Düzenleme yayımlandığı gün yürürlüğe girmiştir. Yalnızca 1 milyon TL
üzeri cirosu olan işletmeler kapsamdadır.

Bu yanıtta dört sorun var. Süre bilgisi, haberlerde ve Bakanlığın açıklamalarında geçen "en az bir yıl" ifadesiyle uyuşmuyor. Ceza hesabı ("her yorum için ayrı") hiçbir dayanak gösterilmeden yazılmış. Yürürlük tarihi yanlış; değişiklik 1 Temmuz'da yayımlanıp 1 Ağustos'ta yürürlüğe girdi. Ciro eşiği ise tamamen uydurma olabilir; hiçbir madde numarası yok.

Murat yeni bir sohbet açtı, yönetmeliğin değerlendirmelerle ilgili maddesini mevzuat.gov.tr'den kopyalayıp yapıştırdı ve şöyle yazdı:

Önceki cevabı kullanmayacağım. Aşağıdaki metin Ticari Reklam ve Haksız
Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nin tüketici değerlendirmelerine ilişkin
maddesinin güncel hâli. Değişiklik 01.07.2026 tarihli Resmî Gazete'de
yayımlandı, 01.08.2026'da yürürlüğe girdi.
1. Bu maddede satıcıya yüklenen her yükümlülüğü ayrı satırda, fıkra
   numarasıyla yaz.
2. Süre ya da sayı içeren her ifadeyi metindeki kelimelerle aynen alıntıla.
3. Ceza konusunda bu maddede bir hüküm var mı? Yoksa "bu metinde yok"
   yaz, tahmin etme.
4. Kapsamı daraltan bir eşik (ciro, çalışan sayısı) metinde geçiyor mu?
Metin:
[madde metni]

İkinci yanıt kısa ve sıkıcıydı, ama doğruydu: yükümlülükler fıkra numaralarıyla sıralanmış, süre metindeki kelimelerle alıntılanmış, ceza için "bu maddede yaptırım hükmü yok, yönetmeliğin dayandığı kanuna bakılmalı" denmişti. Murat ayrıca Reklam Kurulu'nun tüketici değerlendirmeleriyle ilgili kılavuzunu da bulup aynı yöntemle okuttu. Sıkıcı ama doğru cevap, heyecan verici ama yanlış cevaptan her zaman iyidir.

"Bu beni nasıl etkiler?" sorusunu doğru sormak

Çoğu kişi kendi durumunu anlatıp "kapsamda mıyım?" diye sorar. Sorun şu ki neyi anlatmanız gerektiğini bilmezsiniz. Kapsam maddesindeki bir şartı (ör. belli bir faaliyet türü, belli bir tarihten önce kurulmuş olmak, belli bir kanal üzerinden satış yapmak) hiç aklınıza getirmeden eksik bilgi verirsiniz, araç da eksik bilgiyle "evet" ya da "hayır" der.

Çözüm, sırayı tersine çevirmek: Önce araç size sorsun.

Aşağıdaki yönetmeliğin "Amaç ve kapsam", "Tanımlar" ve "İstisnalar"
maddelerini veriyorum. Benim bu yönetmeliğin kapsamına girip girmediğimi
anlamak istiyorum, ama önce sen bana soru sor.
- Kapsamı belirleyen her şart için bana bir evet/hayır sorusu hazırla.
- Her sorunun yanına hangi maddeye dayandığını yaz.
- Sorularını tek seferde, numaralı olarak sor. Ben cevaplayınca,
  cevaplarıma göre hangi maddelerin bana uygulanabileceğini listele.
- Cevabım bir şartı netleştirmiyorsa "belirsiz" de, karar verme.
Metin:
[ilgili maddeler]

Bu yaklaşımın bir yan faydası da var: Aracın sorduğu sorular, metnin gerçekte neye baktığını size gösterir. Çoğu zaman sorulara cevap verirken durumunuzu kendiniz netleştirirsiniz.

Değişiklik metnini eski metinle karşılaştırmak

Resmî Gazete'de yayımlanan bir değişiklik düzenlemesi, ana metne yönelik bir talimat listesidir: "5 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir", "aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir". Bu talimatları uygulayıp önce-sonra karşılaştırması çıkarmak, yapay zekânın en iyi yaptığı işlerden biridir.

İki metin vereceğim:
A) Yönetmeliğin değişiklikten önceki ilgili maddeleri (mevzuat.gov.tr'den
   aldım).
B) Resmî Gazete'nin 01.07.2026 tarihli sayısında yayımlanan değişiklik
   yönetmeliği.
Görevin:
1. B'deki her talimatı A'ya uygula ve her madde için "ÖNCE" ve "SONRA"
   metnini alt alta göster.
2. Her değişikliğin pratikte ne anlama geldiğini bir cümleyle açıkla.
3. B'de yürürlük maddesini bul; farklı maddeler farklı tarihlerde
   yürürlüğe giriyorsa bunu madde madde belirt.
4. Uygulayamadığın ya da A'da bulamadığın bir talimat olursa atlama,
   "bulunamadı" diye raporla.
A:
[eski metin]
B:
[değişiklik metni]

Dördüncü madde kritik. Elinizdeki eski metin aslında bir önceki değişikliği de içermiyor olabilir; araç uyumsuzluğu raporlarsa, metninizin güncel olmadığını anlarsınız.

Üç kişi, üç metin

Ankara'da kirada oturan Zeynep, ev sahibinin gönderdiği ihtarnameyi anlamak istiyor. İhtarnamede Türk Borçlar Kanunu'nun bazı maddelerine atıf var.

Ev sahibimden gelen ihtarnamede Türk Borçlar Kanunu'nun bazı maddelerine
atıf yapılmış. Bu maddelerin güncel metnini mevzuat.gov.tr'den aldım,
aşağıda. İhtarnamenin kişisel bilgilerden arındırılmış metnini de
ekledim.
1. Atıf yapılan her maddeyi sade Türkçeyle açıkla, madde numarası ver.
2. İhtarnamedeki iddiaları bu maddelerle eşleştir: hangi iddia hangi
   maddeye dayanıyor?
3. Metinde geçen süreleri (gün, ay) listele ve hangi olaydan itibaren
   başladığını belirt.
4. Avukata ya da arabulucuya sormam gereken 5 soru yaz.
Bana ne yapmam gerektiğini söyleme; sadece metni anlamama yardım et.

Hukuki süreler kaçırıldığında telafisi zor olabilir. Zeynep'in bu çalışmadan sonra yapacağı en doğru şey, soru listesiyle bir avukata ya da barodaki adli yardım bürosuna gitmek.

Kocaeli'de 24 dairelik bir sitede yöneticilik yapan Hüseyin Bey, Kat Mülkiyeti Kanunu'nda yöneticinin görevlerini çıkarmak istiyor.

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun yöneticiyle ilgili maddelerinin güncel metnini
aşağıya yapıştırdım. Bunları bir apartman yöneticisinin yıllık iş
takvimine dönüştür:
- Her görevi bir satıra yaz: görev, dayandığı madde, ne zaman / ne
  sıklıkla yapılması gerektiği (metinde yazıyorsa).
- Metinde süre belirtilmeyen görevleri "süre belirtilmemiş" diye işaretle,
  kendin süre uydurma.
- Kat malikleri kurulu kararına bağlı işleri ayrı bir başlıkta topla.
- Sonunda, yönetim planımızda bu konularda farklı hüküm olup olmadığını
  kontrol etmem gereken başlıkları listele.

Son madde önemli: Sitelerin yönetim planları bazı konularda kanunun bıraktığı alanı düzenler. Araca yönetim planınızı da verebilirsiniz.

İzmir'de 12 çalışanlı bir mobilya atölyesi işleten Selin, iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili bir yönetmelik değişikliğinin kendisini etkileyip etkilemediğini merak ediyor.

İş yerimde 12 kişi çalışıyor, faaliyetimiz mobilya imalatı. Aşağıda
Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik yönetmeliğini ve ana yönetmeliğin
ilgili maddelerinin güncel hâlini veriyorum.
1. Değişiklikleri önce-sonra biçiminde göster.
2. İşyeri büyüklüğüne ya da tehlike sınıfına göre farklılaşan hükümler
   varsa ayrıca listele.
3. Kapsamı netleştirmek için bana soru sor; tehlike sınıfımı varsayma.
4. Benim için olası yapılacakları "ne, ne zamana kadar, hangi madde"
   biçiminde sırala ve İSG uzmanıma soracağım 4 soruyu yaz.

Bu işte en çok yapılan hatalar

Metni vermeden soru sormak. "Yeni yönetmelik ne diyor?" sorusu, aracı hafızasına ya da rastgele arama sonuçlarına mahkûm eder. Doğrusu: güncel metni resmî kaynaktan alıp komuta eklemek.

Haber metnini mevzuat sanmak. Haberler çoğu zaman düzenlemenin bir kısmını, bazen yanlış yorumlayarak aktarır. Haber, metni bulmanız için bir ipucudur; araca vereceğiniz kaynak değil.

Yalnızca değişiklik metnini okumak. "Şu fıkra aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir" diye başlayan bir metin, ana metin olmadan eksik bir resimdir. Doğrusu: değişikliği ana metinle birlikte, önce-sonra karşılaştırmasıyla okumak.

Geçici maddeleri atlamak. Yeni bir yükümlülük yürürlüğe girse de, mevcut işletmelere ya da mevcut sözleşmelere geçiş süresi tanınmış olabilir; tersi de mümkün. Doğrusu: araca geçici maddeleri ayrıca sormak.

Tanımları gündelik anlamıyla okumak. "Konut", "işyeri", "tüketici" gibi kelimelerin metindeki tanımı sizi kapsamın içine ya da dışına alabilir. Doğrusu: Tanımlar maddesini en başta sadeleştirmek.

Sonucu hukuki görüş gibi kullanmak. Bir ihtarnameye cevap vermek, sözleşme feshetmek ya da bir cezaya itiraz etmek gibi sonuç doğuran adımlarda yapay zekânın açıklaması yeterli değildir. Doğrusu: hazırladığınız soru listesiyle avukata ya da ilgili uzmana gitmek.

Asistan yanlış yöne saptığında

Metin çok uzun, araç ortasından sonrasını unutuyor: Uzun metinlerde bazı araçlar sondaki maddeleri yüzeysel geçebilir ya da karıştırabilir. Metni bölüm bölüm verin; her bölümden sonra "şu ana kadar verdiğim maddelerin numaralarını listele" diyerek eksik olup olmadığını kontrol edin.

PDF taranmış, metin kopyalanmıyor: Resmî Gazete'nin eski sayılarında bu olabilir. Metni bir metin tanıma aracından geçirdiyseniz rakamları özellikle kontrol edin: tarih, süre ve tutar hatası en tehlikeli olanıdır.

Araç kesin hüküm veriyor: "Kapsamdasınız, cezası şu kadar" gibi cevaplar geliyorsa komutun başına "Hüküm verme. Her cümlen bir madde numarasına dayanmalı; dayanmıyorsa [METİNDE YOK] yaz" kuralını ekleyip yeni sohbette tekrar deneyin.

İki araç farklı şey söylüyor: Bu kötü değil, iyi bir işaret. Farklılık çoğu zaman metindeki belirsiz bir ifadeden kaynaklanır. Her iki cevabı da madde numaralarıyla karşılaştırın; çözülmüyorsa o noktayı uzmana soracağınız listeye ekleyin.

Açıklama hâlâ ağır: "Bunu 15 yaşındaki birine anlatır gibi, her hükmü bir örnek olayla açıkla" deyin. Örnek olay istemek, soyut bir hükmün size dokunduğu yeri görmenin en hızlı yoludur.

Deneyimli okur için ileri teknikler

Zincirleme okuma. Tek komutta her şeyi istemek yerine dört aşamalı bir zincir kurun: harita (bölümler ve tek cümlelik özetler), tanımlar, ilgili maddelerin sadeleştirilmesi, yapılacaklar listesi. Her aşamanın çıktısını bir sonrakinin girdisi yapın. Hatalar erken aşamada yakalanır.

Yükümlülük matrisi. Araca "Bu metindeki her yükümlülüğü şu sütunlarla yaz: kim, ne yapacak, ne zamana kadar, uymazsa ne olur, madde no" deyin. Uzun bir yönetmelik bu biçimde genellikle bir sayfaya iner ve ekiple paylaşılabilir hâle gelir.

Karşı okuma istemek. Aracın yorumuna güvenmeden önce "Bu yorumun yanlış olabileceği üç durum yaz; metindeki hangi ifade farklı okunmaya açık?" diye sorun. Bu soru, aracın görmezden geldiği istisnaları ve belirsizlikleri yüzeye çıkarır.

Gerekçeyi okumak. Kanunlarda, maddenin neden yazıldığını anlatan gerekçe metinleri TBMM'nin sitesinde kanun teklifi belgeleriyle birlikte yer alır. Belirsiz bir hükmü anlamakta zorlanıyorsanız gerekçeyi de araca verin ve "Gerekçe ışığında bu hükmün amacı ne olabilir?" diye sorun. Yönetmeliklerde gerekçe çoğu zaman yayımlanmaz; bunun yerine kurumun kılavuzlarına ve sıkça sorulan sorular sayfalarına bakın.

Resmî Gazete'nin günlük içindekiler listesini taratmak. Sektörünüzü ilgilendiren düzenlemeleri kaçırmamak için o günün Resmî Gazete içindekiler listesini kopyalayıp şunu sorun: "Gıda perakendesi yapan küçük bir işletmeyi ilgilendirebilecek başlıkları seç ve nedenini bir cümleyle yaz." Seçilenleri siz açıp okursunuz.

Kendi takip dosyanız. İşinizi etkileyen her düzenleme için tek satırlık bir kayıt tutun: adı, Resmî Gazete tarihi ve sayısı, yürürlük tarihi, geçiş süresi bitişi, sizin için yapılacak iş. Bu dosyayı ayda bir araca verip "önümüzdeki 60 gün içinde süresi dolan işleri sırala" demek basit ama çok etkili bir alışkanlıktır.

Sık sorulan sorular

mevzuat.gov.tr'deki metin mi esas, Resmî Gazete'deki mi?

Düzenlemenin resmî yayımı Resmî Gazete'de yapılır. Mevzuat Bilgi Sistemi bu düzenlemeleri bir araya getirip değişiklikleri işler ve günlük okuma için çok pratiktir. Çok yeni bir değişiklik varsa ya da bir hükmün tam olarak ne zaman değiştiği önemliyse, Resmî Gazete'deki asıl metne de bakın.

Yapay zekâya kanun numarasını yazsam güncel metni bulamaz mı?

İnternette arama yapabilen bazı araçlar bulabilir, ama hangi sürümü bulduğunu ve değişikliklerin işlenip işlenmediğini bilemezsiniz. Metni kendiniz alıp vermek hem daha güvenli hem de aracın her cümlesini o metne bağlamanızı sağlar.

Mahkeme kararlarını da bu yöntemle okuyabilir miyim?

Bir kararı sadeleştirmek için evet; ama bir kararın sizin davanıza ne kadar benzediğini ve hâlâ geçerli bir yaklaşım olup olmadığını değerlendirmek uzmanlık ister. Yapay zekâların var olmayan karar numaraları ürettiği de bilinen bir sorundur; araçtan gelen her karar atfını resmî kaynaktan doğrulayın.

Kişisel bilgilerimi içeren bir ihtarname ya da tebligatı araca verebilir miyim?

Vermeden önce ad, T.C. kimlik numarası, adres, dosya numarası ve banka bilgilerini silin; metni anlamak için bunlara gerek yok. Kullandığınız aracın sohbetleri saklama ve model eğitiminde kullanma ayarlarını da kontrol edin; bu ayarlar araçtan araca değişir.

Kendi işinize uyarlayacağınız şablon

Sen bir hukuk okuryazarlığı asistanısın; avukat değilsin ve hukuki
görüş vermiyorsun.

Metin: [düzenlemenin adı], kaynağı [mevzuat.gov.tr / Resmî Gazete],
Resmî Gazete tarihi ve sayısı [tarih, sayı], yürürlük maddesindeki
ifade [ifade]. Metni [bugünün tarihi] tarihinde aldım.

Benim durumum: [ne iş yaptığınız, hangi şehirde, kaç kişi, ilgili
ayrıntılar].

Kurallar:
- Yalnızca aşağıdaki metne dayan; hafızandaki mevzuatı ekleme.
- Her cümlenin sonunda madde ve fıkra numarası ver.
- Dayanağı olmayan cümlelere [METİNDE YOK] yaz.
- Hüküm verme; belirsiz noktaları ayrıca listele.

İstediğim:
1. Metnin bölüm haritası.
2. Tanımlar maddesinin sade açıklaması.
3. [ilgilendiğiniz maddeler] için madde madde sadeleştirme.
4. Kapsamda olup olmadığımı anlamak için önce bana sorular.
5. Yükümlülük listesi: ne, kim, ne zamana kadar, madde no.
6. [avukatıma / mali müşavirime / kuruma] soracağım [sayı] soru.

Metin:
[metni buraya yapıştırın]

Bugün deneyin

İşinizi ya da evinizi ilgilendiren tek bir düzenleme seçin; aidat, kira, iş güvenliği ya da internetten satış fark etmez. Mevzuat Bilgi Sistemi'nden yalnızca "Amaç ve kapsam" ile "Tanımlar" maddelerini kopyalayın ve "önce bana sor" komutunu çalıştırın. On dakika içinde ya "bu beni ilgilendirmiyor" diye rahatlayacak ya da hangi maddeyi dikkatle okumanız gerektiğini öğrenmiş olacaksınız. İkisi de, haberi okuyup endişelenmekten çok daha iyi bir yer.